Atharvaveda / 1 / 13 / 2
नम॑स्ते प्रवतो नपा॒द्यत॒स्तपः॑ स॒मूह॑सि। मृ॒डया॑ नस्त॒नूभ्यो॒ मय॑स्तो॒केभ्य॑स्कृधि ॥ 2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 1 | Sukta : 13 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : bhRRigva~NgiraaH | Devta : vidyut | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : namaste pravato napaadyatastapaH samuuhasi. mRRiDayaa nastanuubhyo mayastokebhyaskRRidhi . 2.
Component Words : namaH . te . pra.avataH . napaat . yataH . tapaH . sam.auuhasi .mRRiDaya . naH. tanuubhyaH. mayaH . tokebhyaH . kRRidhi .
In Hindi:
ऋषि : भृग्वङ्गिराः | देवता : विद्युत् | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : आत्मरक्षा के लिये उपदेश।
पदपाठ : नम॑: । ते॒ । प्र॒ऽव॒त॒: । न॒पा॒त् । यत॑: । तप॑: । स॒म्ऽऊह॑सि ।मृडय॑ । न॒:। त॒नूभ्य॑:। मय॑: । तो॒केभ्य॑: । कृ॒धि॒ ॥
पदार्थ : हे (प्रवतः) अपने भक्त, के (नपात्) न गिरानेहारे ! (ते) तुझको (नमः) नमस्कार है, (यतः) क्योंकि तू [दुष्टों पर] (तपः) संताप को (समूहसि) संयुक्त करता है। (नः) हमें (तनूभ्यः) हमारे शरीरों के लिये (मृडय) सुख दे और (तोकेभ्यः) हमारे सन्तानों के लिये (मयः) सुख (कृधि) प्रदान कर ॥२॥ "
भावार्थ : परमेश्वर भक्तों को आनन्द और पापियों को कष्ट देता है। सब मनुष्य नित्य धर्म में प्रवृत्त रहें और संसार भर में सुख की वृद्धि करें ॥२॥
टिप्पणी :२−प्र-वतः। प्रपूर्वकात् वन संभक्तौ=सेवने, याचे च-क्विप्। गमः क्वौ पा० ६।४।४०। अत्र। गमादीनामिति वक्तव्यम्। इति वार्त्तिकेन नकारलोपः। ह्रस्वस्य पिति कृति तुक्। पा० ६।१।७१। इति तुक् आगमः। भक्तस्य सेवकस्य याचकस्य अथवा भक्तान् द्वितीयार्थे। नपात्। नञ्पूर्वकात् पत अधःपतने, णिच्-क्विप्। नभ्राण्नपात्०। पा० ६।३।७५। इति नञः प्रकृतिभावः। न पातयतीति नपात्। हे नपातयितः, न पातनशील ! धारयितः। (नपात्) य० १२।१०८। न विद्यते पातो धर्मात् पतनं यस्य सः−इति श्रीमद्दयानन्दः। यतः। यस्मात् कारणात्। तपः। सर्वधातुभ्योऽसुन्। उ० ४।१८९। इति तप सन्तापे−असुन्। सन्तापम्। सम्+ऊहसि−ऊह वितर्के। उपसर्गवशात् संघीकरणे। संहतं करोषि, संयोजयसि। मृडय। मृड तोषणे। तोषय, अनुगृहाण। तनूभ्यः। १।१।१। शरीरेभ्यः। तेषां हिताय। मयः। मिञ् हिंसायाम्−असुन्। मिनोति दुःखम्। सुखम्। निघ० ३।६। तोकेभ्यः। कृदाधारार्चिकलिभ्यः कः। उ० ३।४०। इति तु वृद्धौ पूर्तौ−क प्रत्ययः। तौति पूरयति गृहमिति तोकम्। अपत्यनाम−निघ० २।२। अपत्येभ्यः। कृधि। कुरु। देहि। तोकेभ्यस्कृधि। कःकरत्करतिकृधिकृतेष्वनदितेः। पा० ८।३।५०। इति विसर्गस्य सत्त्वम् ॥