Atharvaveda / 2 / 27 / 7
तस्य॒ प्राशं॒ त्वं ज॑हि॒ यो न॑ इन्द्राभि॒दास॑ति। अधि॑ नो ब्रूहि॒ शक्ति॑भिः प्रा॒शि मामुत्त॑रं कृधि ॥7॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 2 | Sukta : 27 | Paryay : | Mantra No : 7
In English:
Seer : kapi~njalaH | Devta : indraH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : tasya praasha.m tva.m jahi yo na indraabhidaasati. adhi no bruuhi shaktibhiH praashi maamuttara.m kRRidhi .7.
Component Words : tasya . praasham . tvam . jahi . yaH . naH . indra . abhi.adaasati . adhi . naH . bruuhi . shakti.abhiH . praashi . maam . ut.ataram . kRRidhi .27.7.
In Hindi:
ऋषि : कपिञ्जलः | देवता : इन्द्रः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : बुद्धि से विवाद करे, इसका उपदेश।
पदपाठ : तस्य॑ । प्राश॑म् । त्वम् । ज॒हि॒ । य: । न॒: । इ॒न्द्र॒ । अ॒भि॒ऽदास॑ति । अधि॑ । न॒: । ब्रू॒हि॒ । शक्ति॑ऽभि: । प्रा॒शि । माम् । उत्ऽत॑रम् । कृ॒धि॒ ॥२७.७॥
पदार्थ : (इन्द्र) हे बड़े ऐश्वर्यवाले [पुरुष !] (त्वम्) तू (तस्य) उस पुरुष के (प्राशम्) प्रश्न को (जहि) मिटा दे, (यः) जो (नः) हमको (अभि–दासति) दबावे। (नः) हमसे (शक्तिभिः) अपनी शक्तियों के साथ (अधि) अधिकारपूर्वक (ब्रूहि) कथन कर और (प्राशि) विवाद में (माम्) मुझको (उत्तरम्) अधिक उत्तम (कृधि) कर दे ॥७॥"
भावार्थ : जैसे न्यायी राजा सत्यवादी को जिताता और मिथ्यावादी को हराता है। वैसे ही प्रत्येक मनुष्य अपने कुविचारों को दबाकर और सुविचारों को प्रबल करके आनन्द भोगे। ऐसे ही मनुष्य (इन्द्र) परम सामर्थ्यवाले होते हैं ॥७॥ (प्राशि) पद के स्थान पर सायणभाष्य में [प्राशम्] है ॥
टिप्पणी :७–तस्य। प्रतिवादिनः। प्राशम्। मं० १। सम्पदादिभ्यः क्विप्। वा० पा० ३।३।९४। इति प्रच्छ जिज्ञासायाम्–भावे क्विप्। प्रश्नम्। अभिदासति। दसु उपक्षये, ण्यन्तात् परस्य शपः। छन्दस्युभयथा। पा० ३।४।११७। इति आर्धधातुकत्वात्। णेरनिटि। पा० ६।४।५१। इति णिलोपः। उपक्षपयति। तिरस्करोति। अधि। अधिकृत्य। नः। अस्मान्। ब्रूहि। कथय। निर्णय। शक्तिभिः। स्वसामर्थ्यैः। प्राशि। पूर्ववद् भावे क्विप्। प्रश्ने। माम्। प्रष्टारम्। सत्यवादिनम्। उत्तरम्। उत् अतिशयेन उद्गतः। उत्–तरप्। ऊर्द्ध्वम्। उत्कृष्टम्। कृधि। श्रुशृणुपॄकृवृभ्यश्छन्दसि। पा० ६।४।१०२। इति हेर्धिरादेशः। कुरु ॥