Atharvaveda / 3 / 4 / 3
अच्छ॑ त्वा यन्तु ह॒विनः॑ सजा॒ता अ॒ग्निर्दू॒तो अ॑जि॒रः सं च॑रातै। जा॒याः पु॒त्राः सु॒मन॑सो भवन्तु ब॒हुं ब॒लिं प्रति॑ पश्यासा उ॒ग्रः ॥ 3॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 3 | Sukta : 4 | Paryay : | Mantra No : 3
In English:
Seer : atharvaa | Devta : indraH | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : achCha tvaa yantu havinaH sajaataa agnirduuto ajiraH sa.m charaatai. jaayaaH putraaH sumanaso bhavantu bahu.m bali.m prati pashyaasaa ugraH . 3.
Component Words : achCha . tvaa . yantu . havinaH . sa.ajaataaH . agniH . duutaH . ajiraH . sam . charaatai .jaayaaH . putraaH . su.amanasaH . bhavantu . bahum . balim . prati . pashyaasai . ugraH .4.3.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : इन्द्रः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : राजतिलक का उत्सव।
पदपाठ : अच्छ॑ । त्वा॒ । य॒न्तु॒ । ह॒विन॑: । स॒ऽजा॒ता: । अ॒ग्नि: । दू॒त: । अ॒जि॒र: । सम् । च॒रा॒तै॒ ।जा॒या: । पु॒त्रा: । सु॒ऽमन॑स: । भ॒व॒न्तु॒ । ब॒हुम् । ब॒लिम् । प्रति॑ । प॒श्या॒सै॒ । उ॒ग्र: ॥४.३॥
पदार्थ : (हविनः) पुकार करनेवाले (सजाताः) सजातीय लोग (त्वा) तुझको (अच्छ) सन्मुख आकर (यन्तु) मिलें। (अग्निः) आग के समान (दूतः) तापकारी और (अजिरः) वेगवान् [आप] (सम्) यथायोग्य (चरातै) आचरण करें। (जायाः) हमारी धर्मपत्नियाँ और (पुत्राः) कुलशोधक वा बहुरक्षक सन्तान (सुमनसः) प्रसन्नमन (भवन्तु) रहें। (उग्रः) तेजस्वी तू (बहुं बलिम्) बहुत भेंट को (प्रति) सन्मुख (पश्यासै) देखे ॥३॥ "
भावार्थ : सब भाई-बन्धु और प्रजागण राजा से मिले रहें और प्रसन्न होके (बलि) राजग्राह्य भागकर आदि देवें और वह राजा भी उनकी रक्षा में सर्वथा तत्पर रहे ॥३॥
टिप्पणी :३−(अच्छ)। (अभिमुखम्)। (यन्तु)। गच्छन्तु, प्राप्नुवन्तु। (हविनः)। हव इनि। आह्वानशीलाः। (सजाताः)। समानजन्मानः। बान्धवाः। (अग्निः)। पावकवद् राजा। (दूतः)। अ० ३।२।१। (तापकारी)। गतिशीलः। (अजिरः)। अजिरशिशिरशिथिल०। उ० १।५३। इति अज गतिक्षेपणयोः-किरच्। गमनशीलः। प्रजाप्रेरकः। (सम्)। सम्यक्। विधिवत्। (चरातै)। चरतेर्लेटि आडागमः। वैतोऽन्यत्र। पा० ३।४।९६। इत्यैकारः। आचरतु भवान्। (जायाः)। जनेर्यक्। स० ४।१११। इति जन जनने-यक्, आत्वम्, टाप्। जनयति वीरान्। भार्याः। (पुत्राः)। अ० १।११।५। षूञ् शोधे-क्त्र। पुत्रः पुरु त्रायते निपरणाद् [पालनात्] वा पुं नरकं ततस्त्रायत इति वा-निरु० २।११। कुलशोधकाः। बहुरक्षका वा दुःखनाशका वा सन्तानाः। वीराः पुत्री पुत्राः। (सुमनसः)। शोभनमनस्काः। प्रसन्नचित्ताः। (भवन्तु)। सन्तु। (बहुम्)। लङ्घिबंह्योर्नलोपश्च। उ० १।२९। बहि वृद्धौ-कु, नलोपः। विपुलम्। (बलिस्)। सर्वाधातुभ्य इन्। उ० ४।११८। इति बल संवरणे, दाने-इन्। बल्यते दीयते स बलिः। राजग्राह्यं भागम्। करम्। उपहारम्। पूजासामग्रीम्। (प्रति)। अभिमुखम्। (पश्यासै)। दृशेर्लेटि आडैत्वे, यथा (चरातै) शब्दे। आत्मनेपदम्। पश्य। (उग्रः) उत्कटः। तेजस्वी ॥