Atharvaveda / 4 / 32 / 4
त्वं हि म॑न्यो अ॒भिभू॑त्योजाः स्वयं॒भूर्भामो॑ अभिमातिषा॒हः। वि॒श्वच॑र्षणिः॒ सहु॑रिः॒ सही॑यान॒स्मास्वोजः॒ पृत॑नासु धेहि ॥ 4॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 4 | Sukta : 32 | Paryay : | Mantra No : 4
In English:
Seer : brahmaaskandaH | Devta : manyuH | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : tva.m hi manyo abhibhuutyojaaH svaya.mbhuurbhaamo abhimaatiShaahaH. vishvacharShaNiH sahuriH sahiiyaanasmaasvojaH pRRitanaasu dhehi . 4.
Component Words : tvam . hi . manyo iti . abhibhuuti.aojaaH . svayam.abhuuH . bhaamaH . abhimaati.asahaH . vishva.acharShaNi . sahuriH . sahiiyaan . asmaasu . ojaH . pRRitanaasu . dhehi .32.4.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मास्कन्दः | देवता : मन्युः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : संग्राम में जय पाने का उपदेश।
पदपाठ : त्वम् । हि । म॒न्यो इति॑ । अ॒भिभू॑तिऽओजा: । स्व॒य॒म्ऽभू: । भाम॑: । अ॒भि॒मा॒ति॒ऽस॒ह: । वि॒श्वऽच॑र्षणि । सहु॑रि: । सही॑यान् । अ॒स्मासु॑ । ओज॑: । पृत॑नासु । धे॒हि॒ ॥३२.४॥
पदार्थ : (मन्यो) हे क्रोध (त्वं हि) तू ही (अभिभूत्योजाः) शत्रु पराजय का सामर्थ्यवाला, (स्वयंभूः) अपने आप उत्पन्न होनेवाला, (भामः) प्रकाशमान और (अभिमातिषाहः) अभिमानियों का हरानेवाला है। (विश्वचर्षणिः) सब देखनेवाला, (सहुरिः) शक्तिमान्, (सहीयान्) अधिक बलवान् तू (पृतनासु) संग्रामों के बीच (अस्मासु) हम में (ओजः) पराक्रम (धेहि) धारण कर ॥४॥"
भावार्थ : जो मनुष्य नीतिकुशल और कर्मकुशल होकर दुष्टों पर क्रोध करते हैं, वे ही संग्रामों में विजयी होते हैं ॥४॥
टिप्पणी :४−(त्वम्) (हि) (मन्यो) हे दीप्यमान क्रोध (अभिभूत्योजाः) अभिभूतये शत्रुपराजयाय ओजो बलं यस्य स तथाभूतः (स्वयंभूः) स्वयमेव आत्मन्युत्पद्यमानः (भामः) अर्तिस्तुसुहु०। उ० १।१४०। इति भा दीप्तौ-मन्। प्रदीप्यमानः (अभिमातिषाहः) षह शक्तौ अभिभवे च-पचाद्यच्। छान्दसो दीर्घः। अभिमातीनामभिमानिनां पराजेता (विश्वचर्षणिः) विश्वचर्षणिः-पश्यतिकर्मा-निघ० ३।११। विश्वस्य सर्वस्य द्रष्टा (सहुरिः) सू० ३१।१। शक्तिमान् (सहीयान्) सोढृतरः। बलवत्तरः (अस्मासु) (ओजः) पराक्रमम् (पृतनासु) संग्रामेषु (धेहि) धारय ॥