Donation Appeal Download Our App
Choose Mantra
Atharvaveda / 4 / 40 / 2

ये द॑क्षिण॒तो जुह्व॑ति जातवेदो॒ दक्षि॑णाया दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। य॒ममृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि ॥ 2॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 4 | Sukta : 40 | Paryay : | Mantra No : 2

In Hindi:

ऋषि : शुक्रः | देवता : यमः | छन्द : जगती | स्वर :

विषय : शत्रु के नाश करने का उपदेश।

पदपाठ : ये । द॒क्षि॒ण॒त: । जुह्व॑ति । जा॒त॒ऽवे॒द॒: । दक्षि॑णाया: । दि॒श: । अ॒भि॒ऽदास॑न्ति । अ॒स्मान् । य॒मम् । ऋ॒त्वा । ते॒ । परा॑ञ्च: । व्य॒थ॒न्ता॒म् । प्र॒त्यक् । ए॒ना॒न् । प्र॒ति॒ऽस॒रेण॑ ।‍ ह॒न्मि॒ ॥४०.२॥

पदार्थ : (जातवेदः) हे ज्ञानवान् परमेश्वर! (ये) जो लोग (दक्षिणतः) दाहिनी ओर में (दक्षिणायाः) दक्षिण वा दाहिनी (दिशः) दिशा से (अस्मान्) हमको (जुह्वति) खाते और (अभिदासन्ति) चढ़ाई करते हैं। (ते) वे (यमम्) [तुझ] धर्मराज न्यायकारी को (ऋत्वा) पाकर (पराञ्चः) पीठ देते हुए (व्यथन्ताम्) व्यथा में पड़ें। (एनान्) इनको (प्रतिसरेण) [तुझ] अग्रगामी के साथ (प्रत्यक्) उलटा (हन्मि) मैं मारता हूँ ॥२॥"

भावार्थ : मनुष्य परमेश्वर में भक्ति करके पुरुषार्थपूर्वक अपने आत्मिक और शारीरिक शत्रुओं का नाश करें॥

टिप्पणी :२−(दक्षिणतः) अ० ४।३२।७। दक्षिणहस्तदिशि (दक्षिणायाः) अ० ३।२६।२। दक्षिणस्याः। दक्षिणहस्तवर्तमानायाः (यमम्) यमयति नियमयति जीवान् स यमः, यम-अच्। धर्मराजं न्यायिनं जातवेदसम्। अन्यद् यथा म० १ ॥