Atharvaveda / 4 / 40 / 6
ये॑ऽन्तरि॑क्षा॒ज्जुह्व॑ति जातवेदो व्य॒ध्वाया॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। वा॒युमृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान्प्रतिस॒रेण॑ हन्मि ॥ 6॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 4 | Sukta : 40 | Paryay : | Mantra No : 6
In English:
Seer : shukraH | Devta : vaayuH | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : ye.antarikShaajjuhvati jaatavedo vyadhvaayaa disho.abhidaasantyasmaan. vaayumRRitvaa te paraa~ncho vyathantaa.m pratyagenaanpratisareNa hanmi . 6.
Component Words : ye . antarikShaat . juhvati . jaata.avedaH . vi.aadhvaayaaH . dishaH . abhi.adaasanti . asmaan . vaayum . RRitvaa . te . paraa~nchaH . vyathantaam . pratyak . enaan . prati.asareNa . hanmi .40.6.
In Hindi:
ऋषि : शुक्रः | देवता : वायुः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : शत्रु के नाश करने का उपदेश।
पदपाठ : ये । अ॒न्तरि॑क्षात् । जुह्व॑ति । जा॒त॒ऽवे॒द॒: । वि॒ऽअ॒ध्वाया॑: । दि॒श: । अ॒भि॒ऽदास॑न्ति । अ॒स्मान् । वा॒युम् । ऋ॒त्वा । ते॒ । परा॑ञ्च: । व्य॒थ॒न्ता॒म् । प्र॒त्यक् । ए॒ना॒न् । प्र॒ति॒ऽस॒रेण॑ । ह॒न्मि॒ ॥४०.६॥
पदार्थ : (जातवेदः) हे ज्ञानवान् परमेश्वर! (ये) जो लोग (अन्तरिक्षात्) अन्तरिक्ष वा आकाश से (व्यध्वायाः) विविध मार्गवाली (दिशः) दिशा से (अस्मान्) हमको (जुह्वति) खाते और (अभिदासन्ति) चढ़ाई करते हैं। (ते) वे (वायुम्) [तुझ] बलवानों में महाबलवान् को (ऋत्वा) पाकर (पराञ्चः) पीठ देते हुए (व्यथन्ताम्) व्यथा में पड़ें। (एनान्) इनको (प्रतिसरेण) [तुझ] अग्रगामी के साथ (प्रत्यक्) उलटा (हन्मि) मैं मारता हूँ ॥६॥"
भावार्थ : मनुष्य परमेश्वर में भक्ति करके पुरुषार्थपूर्वक अपने आत्मिक और शारीरिक शत्रुओं का नाश करें॥
टिप्पणी :६−(अन्तरिक्षात्) अ० १।३०।३१। आकाशात् (व्यध्यायाः) उपसर्गादध्वनः। पा० ५।४।८५। इति वि+अध्वन्-अच् समासान्तः। विविधमार्गायाः (वायुम्) अ० २।२०।१। बलिनां बलिष्ठं त्वामीश्वरम् ॥