Atharvaveda / 6 / 21 / 3
रेव॑ती॒रना॑धृषः सिषा॒सवः॑ सिषासथ। उ॒त स्थ के॑श॒दृंह॑णी॒रथो॑ ह केश॒वर्ध॑नीः ॥ 3॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 21 | Paryay : | Mantra No : 3
In English:
Seer : shantaati | Devta : chandramaaH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : revatiiranaadhRRiShaH siShaasavaH siShaasatha. uta stha keshadRRi.mhaNiiratho ha keshavardhaniiH . 3.
Component Words : revatiiH . anaadhRRiShaH . sisaasavaH . sisaasatha . uta . stha . kesha.adRRi.mhaNiiH. atho iti . ha . kesha.avardhanii .21.3.
In Hindi:
ऋषि : शन्ताति | देवता : चन्द्रमाः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : ब्रह्म के गुणों का उपदेश।
पदपाठ : रेव॑ती: । अना॑धृष: । सि॒सा॒सव॑: । सि॒सा॒स॒थ॒ । उ॒त । स्थ । के॒श॒ऽदृंह॑णी:। अथो॒ इति॑ । ह॒ । के॒श॒ऽवर्ध॑नी ॥२१.३॥
पदार्थ : (रेवतीः) हे धनवाली ! (अनाधृषः) कभी हिंसा न करनेवाली ! (सिषासवः) हे दान करने वा सेवा करने की इच्छावाली प्रजाओ ! तुम (सिषासथ=०−सत) सेवा करने की इच्छा करो। तुम (उत) अत्यन्त (केशदृंहणी) प्रकाश दृढ करनेवाली (अथो ह) और भी (केशवर्धनीः) प्रकाश बढ़ानेवाली (स्थ) हो ॥३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :३−(रेवतीः) अ० ३।४।७। रेवत्यः। रयिमत्यः। विद्यासुवर्णादिधनयुक्ताः (अनाधृषः) धृष हिंसाक्रोधाभिभवेषु−क्विप्। सर्वतोऽहिंसिकाः (सिषासवः) षणु दाने वा षण सम्भक्तौ−सनि−उ प्रत्ययः। सनीवन्तर्धभ्रस्ज०। पा० ७।२।४९। इति इटो विकल्पनाद् अभावपक्षे जनसनखनां। पा० ६।४।४२। इत्यात्वम्। सनितुं दातुं सेवितुं वेच्छवः (सिषासथ) लोडर्थे लट्। सेवितुमिच्छत (उत) अप्यर्थे (स्थ) भवथ (केशदृंहणीः) केश+दृहि वृद्धौ−ल्युट्, ङीप्। केशी केशा रश्मयस्तैस्तद्वान् भवति काशनाद्वा प्रकाशनाद्वा−निरु० १२।२५। प्रकाशस्य दृढकारिण्यः (अथो) अपि च (ह) खलु (केशवर्धनीः) प्रकाशस्य वर्धयित्र्यः ॥