Atharvaveda / 6 / 29 / 1
अ॒मून्हे॒तिः प॑त॒त्रिणी॒ न्ये᳡तु॒ यदुलू॑को॒ वद॑ति मो॒घमे॒तत्। यद्वा॑ क॒पोतः॑ प॒दम॒ग्नौ कृ॒णोति॑ ॥ 1॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 29 | Paryay : | Mantra No : 1
In English:
Seer : bhRRigu | Devta : yamaH, nirRRitiH | Metre : viraaDgaayatrii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : amuunhetiH patatriNii nye᳡tu yaduluuko vadati moghametat. yadvaa kapotaH padamagnau kRRiNoti . 1.
Component Words : amuun . hetiH . patatriNii . ni . etu . yat . uluukaH . vadati . mogham . etat . yat . vaa . kapotaH . padam . agnau . kRRiNoti .29.1.
In Hindi:
ऋषि : भृगु | देवता : यमः, निर्ऋतिः | छन्द : विराड्गायत्री | स्वर :
विषय : शुभ गुण ग्रहण करने का उपदेश।
पदपाठ : अ॒मून् । हे॒ति: । प॒त॒त्रिणी॑ । नि । ए॒तु॒ । यत् । उलू॑क: । वद॑ति । मो॒घम् । ए॒तत् । यत् । वा॒ । क॒पोत॑: । प॒दम् । अ॒ग्नौ । कृ॒णोति॑ ॥२९.१॥
पदार्थ : (पतत्रिणी) नीचे गिरनेवाली (हेतिः) चोट (अमून्) उन [शत्रुओं] को (नि) नीचे (एतु) ले जावे। (उलूकः) अज्ञान से ढकनेवाला उल्लू के समान मूर्ख पुरुष (यत्) जो कुछ (वदति) बोलता है, (एतत्) वह (मोघम्) निरर्थक होवे। (यत्) क्योंकि (कपोतः) स्तुति योग्य अथवा कबूतर के समान तीव्र बुद्धि पुरुष (अग्नौ) विद्वानों के समूह में (वा) निश्चय करके (पदम्) अधिकार (कृणोति) करता है ॥१॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१−(अमून्) धर्माद् दूरे वर्तमानान् शत्रून् (हेतिः) हवनशक्तिः (पतत्रिणी) अधोगामिनी (नि) नीचैः (एतु) अन्तर्गतण्यर्थः। गमयतु (यत्) यत्किञ्चित् (उलूकः) उलूकादयश्च। उ० ४।४१। इति वल संवरणे, ऊक। अज्ञानेनाच्छादकघूकवद् मूर्खः शत्रुः (वदति) कथयति (मोघम्) मुह अविवेके−घञ्, कुत्वम्। अनर्थकम् (एतत्) वचनम् (यत्) यस्मात् (वा) अवधारणे (कपोतः) सू० २७।१। स्तुत्यः पुरुषः। यद्वा कपोतवत् तीव्रबुद्धिः (पदम्) अधिकारम् (अग्नौ) विद्वत्समूहे (कृणोति) करोति ॥