Atharvaveda / 6 / 42 / 3
अ॒भि ति॑ष्ठामि ते म॒न्युं पार्ष्ण्या॒ प्रप॑देन च। यथा॑व॒शो न वादि॑षो॒ मम॑ चित्तमु॒पाय॑सि ॥ 3॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 42 | Paryay : | Mantra No : 3
In English:
Seer : bhRRigva~Ngiraa | Devta : manyuH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : abhi tiShThaami te manyu.m paarShNyaa prapadena cha. yathaavasho na vaadiSho mama chittamupaayasi . 3.
Component Words : abhi . tiShThaami . te . manyum . paarShNyaa . pra.apadena . cha . yathaa . avashaH . na . vaadiShaH . mama . chittam . upa.aaayasi .42.3.
In Hindi:
ऋषि : भृग्वङ्गिरा | देवता : मन्युः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : क्रोध की शान्ति के लिये उपदेश।
पदपाठ : अ॒भि । ति॒ष्ठा॒मि॒ । ते॒ । म॒न्युम् । पार्ष्ण्या॑ । प्रऽप॑देन । च॒ । यथा॑ । अ॒व॒श: । न । वादि॑ष: । मम॑ । चि॒त्तम् । उ॒प॒ऽआय॑सि ॥४२.३॥
पदार्थ : [हे मनुष्य !] (ते) तेरे (मन्युम्) क्रोध को [तेरी] (पार्ष्ण्या) एड़ी से (च) और (प्रपदेन) ठोकर से (अभि तिष्ठामि) मैं दबाता हूँ। (यथा) जिस से (अवशः) परवश (न=न भूत्वा) न होकर (वादिषः) तू बातचीत करे, (मम) मेरे (चित्तम्) चित्त में (उप−आयसि) तू पहुँच करता है ॥३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :३−(अभि तिष्ठामि) अभिभवामि (ते) तव (मन्युम् क्रोधम्) (पार्ष्ण्या) पादापरभागेन (प्रपदेन) पादाग्रेण (यथा) येन प्रकारेण (अवशः) परवशः। क्रोधवशः (न) न भूत्वा (वादिषः) वदेर्लेटि अडागमः, सिप् च। त्वं ब्रूयाः (मम) (चित्तम्) अन्तःकरणम् (उप−आयसि) अ० १।३४।२। उपागच्छसि। आदरेण सर्वतः प्राप्नोषि ॥