Atharvaveda / 6 / 56 / 1
मा नो॑ देवा॒ अहि॑र्वधी॒त्सतो॑कान्त्स॒हपू॑रुषान्। संय॑तं॒ न वि ष्प॑र॒द्व्यात्तं॒ न सं य॑म॒न्नमो॑ देवज॒नेभ्यः॑। 1॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 56 | Paryay : | Mantra No : 1
In English:
Seer : shantaati | Devta : vishve devaaH | Metre : uShNiggarbhaa pathyaapa~NktiH | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : maa no devaa ahirvadhiitsatokaantsahapuuruShaan. sa.myata.m na vi Shparadvyaatta.m na sa.m yamannamo devajanebhyaH. 1.
Component Words : maa . naH . devaaH . ahiH . vadhiit . sa.atokaan . saha.apuruShaan . sam.ayatam . na . vi . sparat . vi.aaattam . na . sam . yatam . namaH . deva.ajanebhyaH .56.1.
In Hindi:
ऋषि : शन्ताति | देवता : विश्वे देवाः | छन्द : उष्णिग्गर्भा पथ्यापङ्क्तिः | स्वर :
विषय : दोष के नाश के लिये उपदेश।
पदपाठ : मा । न॒: । दे॒वा॒: । अहि॑: । व॒धी॒त् । सऽतो॑कान् । स॒हऽपु॑रुषान् । सम्ऽय॑तम् । न । वि । स्प॒र॒त् । वि॒ऽआत्त॑म् । न । सम् । य॒त॒म् । नम॑: । दे॒व॒ऽज॒नेभ्य॑: ॥५६.१॥
पदार्थ : (देवाः) हे विद्वानो ! (सतोकान्) सन्तानों सहित और (सहपूरुषान्) पुरुषों सहित (नः) हमको (अहिः) चोट देनेवाला सर्प [सर्प तुल्य अपना दोष] (मा वधीत्) न काटे। वह (संयतम्) मुँदे हुए मुख को (न) न (वि स्परत्) खोले और (व्यात्तम्) खुले मुख को (न) न (सम् यमत्) मूँदे। (देवजनेभ्यः) विद्वान् जनों को (नमः) नमस्कार है ॥१॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१−(मा वधीत्) हन्तेर्लुङि। मा हिंसीत् (नः) अस्मान् (देवाः) हे विद्वांसः (अहिः) आङि श्रिहनिभ्यां हस्वश्च। उ० ४।१३८। इति आङ्+हन हिंसागत्योः−इञ्, स च डित्, आङो ह्रस्वश्च। आहननशीलः सर्पः। सर्पतुल्य आत्मदोषः (सतोकान्) अपत्यैः सहितान् (सहपूरुषान्) बान्धवभृत्यादिसहितान् (संयतम्) संकुचितम् (न) निषेधे (वि) विवृत्य (स्परत्) स्पृ प्रीतिचलनयोः−लेट्। चालयेत् (व्यात्तम्) अच उपसर्गात् तः। पा० ७।४।४७। इति व्याङ् पूर्वाद् दाञो निष्ठायां तकारः। विवृतं मुखम् (न) (संयमत्) संश्लिष्येत् (नमः) सत्कारः (देवजनेभ्यः) विद्वत्पुरुषेभ्यः ॥