Atharvaveda / 6 / 121 / 2
यद्दारु॑णि ब॒ध्यसे॒ यच्च॒ रज्ज्वां॒ यद्भूम्यां॑ ब॒ध्यसे॒ यच्च॑ वा॒चा। अ॒यं तस्मा॒द्गार्ह॑पत्यो नो अ॒ग्निरुदिन्न॑याति सुकृ॒तस्य॑ लो॒कम् ॥ 2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 121 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : kaushik | Devta : agniH | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yaddaaruNi badhyase yachcha rajjvaa.m yadbhuumyaa.m badhyase yachcha vaachaa. aya.m tasmaadgaarhapatyo no agnirudinnayaati sukRRitasya lokam . 2.
Component Words : yat . daaruNi . badhyase . yat . cha . rajjvaam . yat . bhuumyaam . badhyase . yat . cha . vaachaa . ayam . tasmaat . gaarha.apatyaH . naH . agniH . ut . it . nayaati . su.akRRitasya . lokam .121.2.
In Hindi:
ऋषि : कौशिक | देवता : अग्निः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : मोक्ष पाने का उपदेश।
पदपाठ : यत् । दारु॑णि । ब॒ध्यसे॑ । यत् । च॒ । रज्ज्वा॑म् । यत् । भूम्या॑म् । ब॒ध्यसे॑ । यत् । च॒ । वा॒चा । अ॒यम् । तस्मा॑त् । गार्ह॑ऽपत्य: । न॒: । अ॒ग्नि: । उत् । इत् । न॒या॒ति॒ । सु॒ऽकृ॒तस्य॑ । लो॒कम् ॥१२१.२॥
पदार्थ : [हे जीव !] (यत्) यदि तू (दारुणि) काष्ठ में, (च) और (यत्) यदि तू (भूम्याम्) भूमि में (च) और (यत्) यदि (वाचा) वचन के साथ (बध्यसे) बँधा है। (अयम्) यह (गार्हपत्यः) घर के स्वामियों का सयोगी (अग्निः) अग्नि, सर्वज्ञ परमेश्वर (तस्मात्) उस [कष्ट] से पृथक् करके (नः) हमें (सुकृतस्य) धर्म के (लोकम्) समाज में (इत्) अवश्य (उन्नयाति) ऊँचा चढ़ावे ॥२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२−(यत्) यदि (दारुणि) दॄसनिजनि०। उ० १।३। दॄ विदारणे−ञुण्। काष्ठे (बध्यसे) बद्धो भवसि (रज्ज्वाम्) दाम्नि (भूम्याम्) भूमिगर्ते (वाचा) राजाज्ञाप्रकाशकेन वचनेन। अन्यद् गतम्−अ० ६।१२०।१ ॥