Atharvaveda / 6 / 121 / 4
वि जि॑हीष्व लो॒कं कृ॑णु ब॒न्धान्मु॑ञ्चासि॒ बद्ध॑कम्। योन्या॑ इव॒ प्रच्यु॑तो॒ गर्भः॑ प॒थः सर्वाँ॒ अनु॑ क्षिय ॥ 4॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 121 | Paryay : | Mantra No : 4
In English:
Seer : kaushik | Devta : agniH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : vi jihiiShva loka.m kRRiNu bandhaanmu~nchaasi baddhakam. yonyaa iva prachyuto garbhaH pathaH sarvaa.N anu kShiya . 4.
Component Words : vi . jihiiShva . lokam . kRRiNu . bandhaat . mu~nchaasi . badhdakam . yonyaaH.aiva . pra.achyutaH . garbhaH . pathaH . sarvaan . anu . kShiya .121.4.
In Hindi:
ऋषि : कौशिक | देवता : अग्निः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : मोक्ष पाने का उपदेश।
पदपाठ : वि । जि॒ही॒ष्व॒ । लो॒कम् । कृ॒णु॒ । ब॒न्धात् । मु॒ञ्चा॒सि॒ । बध्द॑कम् । योन्या॑:ऽइव । प्रऽच्यु॑त: । गर्भ॑: । प॒थ: । सर्वा॑न् । अनु॑ । क्षि॒य॒ ॥१२१.४॥
पदार्थ : [हे पुरुष !] (वि जिहीष्व) विविध प्रकार से चल, (लोकम्) समाज को (कृणु) बना, (बद्धकम्) बड़े बँधुवे (आत्मा) को (बन्धात्) बन्ध से (मुञ्चासि) तू छुड़ा दे (योन्याः) गर्भाशय से (प्रच्युतः) बाहर निकले हुए (गर्भः इव) बालक के समान (सर्वान्) सब (पथः अनु) मार्गों की ओर (क्षिय) चल ॥४॥"
भावार्थ : टिप्पणी :४−(वि) विविधम् (जिहीष्व) ओहाङ् गतौ। गच्छ (लोकम्) स्थानम्। समाजम् (कृणु) कुरु (बन्धात्) दुःखबन्धनात् (मुञ्चासि) लेटि रूपम्। विमोचय (बद्धकम्) कुत्सितबन्धं गतम् (योन्याः) गर्भाशयात् (इव) यथा (प्रच्युतः) बहिर्निगतः (गर्भ) बालकः (पथः) मार्गान् (सर्वान्) समस्तान् (अनु) अनुलक्ष्य (क्षिय) क्षि निवासगत्योः। गच्छ ॥