Atharvaveda / 7 / 26 / 5
त्रीणि॑ प॒दा वि च॑क्रमे॒ विष्णु॑र्गो॒पा अदा॑भ्यः। इ॒तो धर्मा॑णि धा॒रय॑न् ॥ 5॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 7 | Sukta : 26 | Paryay : | Mantra No : 5
In English:
Seer : medhaatithiH | Devta : viShNuH | Metre : gaayatrii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : triiNi padaa vi chakrame viShNurgopaa adaabhyaH. ito dharmaaNi dhaarayan . 5.
Component Words : triiNi . padaa . vi . chakrame . viShNuH . gopaaH . adaabhyaH . itaH . dharmaaNi . dhaarayan .27.5.
In Hindi:
ऋषि : मेधातिथिः | देवता : विष्णुः | छन्द : गायत्री | स्वर :
विषय : व्यापक ईश्वर के गुणों का उपदेश।
पदपाठ : त्रीणि॑ । प॒दा । वि । च॒क्र॒मे॒ । विष्णु॑: । गो॒पा: । अदा॑भ्य: । इ॒त: । धर्मा॑णि । धा॒रय॑न् ॥२७.५॥
पदार्थ : (गोपाः) सर्वरक्षक (अदाभ्यः) न दबने योग्य (विष्णुः) विष्णु अन्तर्यामी भगवान् ने (त्रीणि) तीनों (पदा) जानने योग्य वा पाने योग्य पदार्थों [कारण, सूक्ष्म और स्थूल जगत् अथवा भूमि, अन्तरिक्ष और द्यु लोक] को (वि चक्रमे) समर्थ [शरीरधारी] किया है। (इतः) इसी से वह (धर्माणि) धर्मों वा धारण करनेवाले [पृथिवी आदि] को (धारयन्) धारण करता हुआ है ॥५॥"
भावार्थ : टिप्पणी :५−(त्रीणि) (पदा) पदानि ज्ञातव्यानि प्राप्तव्यानि वा कारणस्थूलसूक्ष्मरूपाणि, अथवा भूम्यन्तरिक्षद्युलोकरूपाणि पदार्थजातानि (वि चक्रमे) विक्रान्तवान्। समर्थानि सावयवानि कृतवान् (विष्णुः) अन्तर्यामीश्वरः (गोपाः) अ० ५।९।८। गोपायिता। रक्षकः (अदाभ्यः) अ० ३।२१।४। अहिंस्यः। अजेयः (इतः) अस्मात्कारणात् (धर्म्माणि) धर्मान् धारकाणि पृथिव्यादीनि या (धारयन्) पोषयन्। वर्धयन् वर्तत इति शेषः ॥