Atharvaveda / 7 / 40 / 1
यस्य॑ व्र॒तं प॒शवो॒ यन्ति॒ सर्वे॒ यस्य॑ व्र॒त उ॑पतिष्ठन्त॒ आपः॑। यस्य॑ व्र॒ते पु॑ष्ट॒पति॒र्निवि॑ष्ट॒स्तं सर॑स्वन्त॒मव॑से हवामहे ॥ 1॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 7 | Sukta : 40 | Paryay : | Mantra No : 1
In English:
Seer : praskaNvaH | Devta : sarasvaan | Metre : bhuriguShNik | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yasya vrata.m pashavo yanti sarve yasya vrata upatiShThanta aapaH. yasya vrate puShTapatirniviShTasta.m sarasvantamavase havaamahe . 1.
Component Words : yasya . vratam . pashavaH . yanti .sarve . yasya . vrate . upa.atiShThante . aapaH . yasya . vrate . puShTa.apatiH . ni.aviShTaH . tam . sarasvantam . avase . havaamahe .41.1.
In Hindi:
ऋषि : प्रस्कण्वः | देवता : सरस्वान् | छन्द : भुरिगुष्णिक् | स्वर :
विषय : ईश्वर के उपासना का उपदेश।
पदपाठ : यस्य॑ । व्र॒तम् । प॒शव॑: । यन्ति॑ ।सर्वे॑ । यस्य॑ । व्र॒ते । उ॒प॒ऽतिष्ठ॑न्ते । आप॑: । यस्य॑ । व्र॒ते । पु॒ष्ट॒ऽपति॑: । निऽवि॑ष्ट: । तम् । सर॑स्वन्तम् । अव॑से । ह॒वा॒म॒हे॒ ॥४१.१॥
पदार्थ : (यस्य) जिसके (व्रतम्) सुन्दर नियम पर (सर्वे) सब (पशवः) पशु अर्थात् प्राणी (यन्ति) चलते हैं, (यस्य) जिसके (व्रते) नियम में (आपः) जल (उपतिष्ठन्ते) उपस्थित रहते हैं। (यस्य) जिसके (व्रते) नियम में (पुष्टपतिः) पोषण का स्वामी, पूषा सूर्य (निविष्टः) प्रवेश किये हुए है, (तम्) उस (सरस्वन्तम्) बड़े विज्ञानवाले परमेश्वर को (अवसे) अपनी रक्षा के लिये (हवामहे) हम बुलाते हैं ॥१॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१−(यस्य) सरस्वतः (व्रतम्) वरणीयं नियमम् (पशवः) अ० २।२६।१। पशवः=व्यक्तवाचश्चाव्यक्तवाचश्च-निरु० ११।२९। सर्वे प्राणिनः (यन्ति) गच्छन्ति (व्रते) शासने (उपतिष्ठन्ते) अकर्मकाच्च। पा० १।३।२६। इत्यात्मनेपदम्। उपस्थिताः सन्ति (आपः) जलानि (पुष्टपतिः) पोषणस्य स्वामी। पूषा सूर्यः (तम्) तादृशम् (सरस्वन्तम्) सरांसि श्रेष्ठानि विज्ञानानि सन्ति यस्मिंस्तं परमेश्वरम् (अवसे) रक्षणाय (हवामहे) आह्वयामः ॥