Atharvaveda / 8 / 2 / 2
जीव॑तां॒ ज्योति॑र॒भ्येह्य॒र्वाङा त्वा॑ हरामि श॒तशा॑रदाय। अ॑वमु॒ञ्चन्मृ॑त्युपा॒शानश॑स्तिं॒ द्राघी॑य॒ आयुः॑ प्रत॒रं ते॑ दधामि ॥ 2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 8 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : brahmaa | Devta : aayuH | Metre : bhuriktriShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : jiivataa.m jyotirabhyehyarvaa~Naa tvaa haraami shatashaaradaaya. avamu~nchanmRRityupaashaanashasti.m draaghiiya aayuH pratara.m te dadhaami . 2.
Component Words : jiivataam . jyotiH . abhi.aehi . avaa~N . aa . tvaa . haraami . shata.ashaaradaaya . ava.amu~nchan . mRRityu.apaashaan . ashastim . draaghiiyaH . aayuH . pra.ataram . te . dadhaami .2.2.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : आयुः | छन्द : भुरिक्त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : कल्याण की प्राप्ति का उपदेश।
पदपाठ : जीव॑ताम् । ज्योति॑: । अ॒भि॒ऽएहि॑ । अ॒वाङ् । आ । त्वा॒ । ह॒रा॒मि॒ । श॒तऽशा॑रदाय । अ॒व॒ऽमु॒ञ्चन् । मृ॒त्यु॒ऽपा॒शान् । अश॑स्तिम् । द्राघी॑य: । आयु॑: । प्र॒ऽत॒रम् । ते॒ । द॒धा॒मि॒ ॥२.२॥
पदार्थ : [हे मनुष्य !] (जीवताम्) जीते हुए मनुष्यों की (ज्योतिः) ज्योति (अर्वाङ्) सन्मुख होकर (अभ्येहि) सब ओर से प्राप्त कर, (त्वा) तुझको (शतशारदाय) सौ शरद् ऋतुओंवाले [जीवन] के लिये (आ) सब प्रकार (हरामि) स्वीकार करता हूँ। (मृत्युपाशान्) मृत्यु के फन्दों और (अशस्तिम्) अपकीर्त्ति को (अवमुञ्चन्) छोड़ता हुआ मैं (द्राघीयः) अधिक दीर्घ और (प्रतरम्) अधिक उत्तम (आयुः) जीवन को (ते) तेरे लिये (दधामि) पुष्ट करता हूँ ॥२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२−(जीवताम्) जीव प्राणधारणे-शतृ। प्राणिनां पुरुषार्थिनाम् (ज्योतिः) अनुकरणरूपं प्रकाशम् (अभ्येहि) सर्वतः प्राप्नुहि (अर्वाङ्) अभिमुखः सन् (आ) समन्तात् (त्वा) त्वां पुरुषम् (हरामि) स्वीकरोमि (शतशारदाय) अ० १।३५।१। शतसंवत्सरयुक्ताय जीवनाय (अवमुञ्चन्) उत्सृजन् (मृत्युपाशान्) दुःखबन्धान् (अशस्तिम्) अपकीर्तिम् (द्राघीयः) प्रियस्थिर०। पा० ६।४।१५७। दीर्घ-ईयसुन्, द्राघादेशः। दीर्घतरम् (आयुः) जीवनम् (प्रतरम्) प्रकृष्टतरम् (ते) तुभ्यम् (दधामि) पोषयामि ॥