Atharvaveda / 8 / 3 / 15
यः पौरु॑षेयेण क्र॒विषा॑ सम॒ङ्क्ते यो अश्व्ये॑न प॒शुना॑ यातु॒धानः॑। यो अ॒घ्न्याया॒ भर॑ति क्षी॒रम॑ग्ने॒ तेषां॑ शी॒र्षाणि॒ हर॒सापि॑ वृश्च ॥ 15॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 8 | Sukta : 3 | Paryay : | Mantra No : 15
In English:
Seer : chaatanaH | Devta : agniH | Metre : bhuriktriShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yaH pauruSheyeNa kraviShaa sama~Nkte yo ashvyena pashunaa yaatudhaanaH. yo aghnyaayaa bharati kShiiramagne teShaa.m shiirShaaNi harasaapi vRRishcha . 15.
Component Words : yaH . pauruSheyeNa . kraviShaa . sam.aa~Nkte . yaH . ashvyena . pashunaa . yaatu.adhaanaH . yaH . aghnyaayaaH . bharati . kShiiram . agne . teShaam . shiirShaaNi . harasaa . api . vRRishcha .3.15.
In Hindi:
ऋषि : चातनः | देवता : अग्निः | छन्द : भुरिक्त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : मांसभक्षक के शिर काटने का उपदेश।
पदपाठ : य: । पौरु॑षेयेण । क्र॒विषा॑ । स॒म्ऽअ॒ङ्क्ते । य: । अश्व्ये॑न । प॒शुना॑ । या॒तु॒ऽधान॑: । य: । अ॒घ्न्याया॑: । भर॑ति । क्षी॒रम् । अ॒ग्ने॒ । तेषा॑म् । शी॒र्षाणि॑ । हर॑सा । अपि॑ । वृ॒श्च॒ ॥३.१५॥
पदार्थ : (यः) जो (यातुधानः) दुःखदायी जीव (पौरुषेयेण) पुरुषवध से [प्राप्त] (क्रविषा) मांस से, (यः) जो (अश्व्येन) घोड़े के [मांस से] और (पशुना) [दूसरे] पशु से (समङ्क्ते) [अपने को] पुष्ट करता है। और (यः) जो (अघ्न्यायाः) [नहीं मारने योग्य] गौ के (क्षीरम्) दूध को (भरति=हरति) नष्ट करता है, (अग्ने) हे अग्नि [समान तेजस्वी राजन् !] (तेषाम्) उनके (शीर्षाणि) शिरों को (हरसा) अपने बल से (अपि वृश्च) काट डाल ॥१५॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१५−(यः) राक्षसः (पौरुषेयेण) अ० ७।१०५।१। पुरुषवधेन प्राप्तेन (क्रविषा) अर्चिशुचिहु०। उ० २।१०८। क्रव वधे-इसि। मांसेन (समङ्क्ते) सम्पूर्वकः अञ्जू भरणे भक्षणे च। आत्मानं पोषयति (यः) (अश्व्येन) भवे छन्दसि। पा० ४।४।११०। अश्व-यत्। अश्वसम्बन्धिना क्रविषा (पशुना) अजादिप्राणिना (यातुधानः) दुःखदायकः (यः) (अघ्न्यायाः) अ० ३।३०।१। अहन्तव्याया गोः (भरति) हस्य भः। हरति नाशयति (क्षीरम्) दुग्धम् (अग्ने) (तेषाम्) यातुधानानाम् (शीर्षाणि) शिरांसि (हरसा) बलेन (अपि वृश्च) सर्वथा छिन्धि ॥