Atharvaveda / 8 / 6 / 20
परि॑सृष्टं धारयतु॒ यद्धि॒तं माव॑ पादि॒ तत्। गर्भं॑ त उ॒ग्रौ र॑क्षतां भेष॒जौ नी॑विभा॒र्यौ᳡ ॥ 20॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 8 | Sukta : 6 | Paryay : | Mantra No : 20
In English:
Seer : maatRRinaamaa | Devta : maatRRinaamaa athavaa mantroktaaH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : parisRRiShTa.m dhaarayatu yaddhita.m maava paadi tat. garbha.m ta ugrau rakShataa.m bheShajau niivibhaaryau᳡ . 20.
Component Words : pari.asRRiShTam . dhaarayatu . yat . hitam . maa . ava . pa.Naadi . tat . garbham . te . ugrau . rakShataam . bheShajau . niivi.abhaaryau᳡ . 6.20.
In Hindi:
ऋषि : मातृनामा | देवता : मातृनामा अथवा मन्त्रोक्ताः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : गर्भ की रक्षा का उपदेश।
पदपाठ : परि॑ऽसृष्टम् । धा॒र॒य॒तु॒ । यत् । हि॒तम् । मा । अव॑ । पा॒दि॒ । तत् । गर्भ॑म् । ते॒ । उ॒ग्रौ । र॒क्ष॒ता॒म् । भे॒ष॒जौ । नी॒वि॒ऽभार्यौ᳡ । ६.२०॥
पदार्थ : [हे स्त्री !] (परिसृष्टम्) सब प्रकार युक्त [कर्म] [तुझे] (धारयतु) धारण करे, (यत्) जो (हितम्) हित है, (तत्) वह (मा अव पादि) न गिर जावे। (उग्रौ) दोनों नित्य सम्बन्धवाले, (नीविभार्यौ) नीति [नियम] से धारण करने योग्य, (भेषजौ) भय जीतनेवाले [बल और पराक्रम, अर्थात् शारीरिक और आत्मिक सामर्थ्य] (ते) तेरे (गर्भम्) गर्भ की (रक्षताम्) रक्षा करें ॥२०॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२०−(परिसृष्टम्) सृज विसर्गे-क्त। सर्वतो युक्तं कर्म (धारयतु) दधातु−त्वामिति शेषः (यत्) गर्भरूपं वस्तु (हितम्) अभिमतम् (मा अव पादि) अवपन्नं विस्रस्तं मा भूत् (तत्) (गर्भम्) (ते) तव (उग्रौ) ऋज्रेन्द्राग्रवज्र०। उ० २।२८। उच समवाये-रन्नन्तो निपातः। समवेतौ (रक्षताम्) (भेषजौ) भयजेतारौ। बलपराक्रमौ (नीविभार्यौ) अ० ८।२।१६। वृदृभ्यां विन्। उ० ४।५३। णीञ् प्रापणे-विन्+भृञ् धारणे−ण्यत्। नीव्या नीत्या नियमेन धारणीयौ ॥