Atharvaveda / 8 / 8 / 2
पू॑तिर॒ज्जुरु॑प॒ध्मानी॒ पूतिं॒ सेनां॑ कृणोत्व॒मूम्। धू॒मम॒ग्निं प॑रा॒दृश्या॒ऽमित्रा॑ हृ॒त्स्वा द॑धतां भ॒यम् ॥ 2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 8 | Sukta : 8 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : bhRRigva~NgiraaH | Devta : parasenaahananam, indraH, vanaspatiH | Metre : upariShTaadbRRihatii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : puutirajjurupadhmaanii puuti.m senaa.m kRRiNotvamuum. dhuumamagni.m paraadRRishyaa.amitraa hRRitsvaa dadhataa.m bhayam . 2.
Component Words : puuti.arajjuH . upa.adhmaanii . puutim . senaam . kRRiNotu . amuum . dhuumam . agnim . paraa.adRRishya . amitraaH . hRRit.asu . aa . dadhataam . bhayam .8.2.
In Hindi:
ऋषि : भृग्वङ्गिराः | देवता : परसेनाहननम्, इन्द्रः, वनस्पतिः | छन्द : उपरिष्टाद्बृहती | स्वर :
विषय : शत्रु के नाश का उपदेश।
पदपाठ : पू॒ति॒ऽर॒ज्जु: । उ॒प॒ऽध्मानी॑ । पूति॑म् । सेना॑म् । कृ॒णो॒तु॒ । अ॒मूम् । धू॒मम् । अ॒ग्निम् । प॒रा॒ऽदृश्य॑ । अ॒मित्रा॑: । हृ॒त्ऽसु । आ । द॒ध॒ता॒म् । भ॒यम् ॥८.२॥
पदार्थ : (उपध्मानी) सुलगती हुई (पूतिरज्जुः) दुर्गन्ध उत्पन्न करनेवाली [शस्त्रों की ज्वाला] (अमूम् सेनाम्) उस सेना को (पूतिम्) दुर्गन्धित (कृणोतु) करे। (अमित्राः) शत्रु लोग (धूमम्) धुएँ और (अग्निम्) अग्नि को (परादृश्य) अत्यन्त देखकर (हृत्सु) हृदय में (भयम्) भय (आ दधताम्) धारण कर लेवें ॥२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२−(पूतिरज्जुः) सृजेरसुम् च। उ० १।१५। सृज विसर्जने-उ, धातोरसुमागमः, आदिसकारलोपश्च, ऋकारस्य यणादेशः, आगमसकारस्य जश्त्वं च। आद्यन्तविपर्ययो भवति स्तोका रज्जुः-निरु० २।१। दुर्गन्धस्य स्रष्ट्री। शस्त्रज्वाला (उपध्मानी) ध्मा शब्दाग्निसंयोगयोः-ल्युट्, ङीप्। प्रज्वलन्ती (पूतिम्) वसेस्तिः। उ० ४।१८०। पूयी विशरणे दुर्गन्धे च-ति प्रत्ययः, यद्वा क्तिच् प्रत्ययान्तः, यलोपः। दुर्गन्धवतीम् (सेनाम्) (कृणोति) करोतु (अमूम्) पुरोदृश्यमानाम् (धूमम्) शस्त्रधूमम् (अग्निम्) (परादृश्य) भृशं दृष्ट्वा (अमित्राः) पीडकाः (हृत्सु) हृदयेषु (आ दधताम्) समन्ताद् धरन्तु (भयम्) दरम् ॥