Donation Appeal Download Our App
Choose Mantra
Atharvaveda / 9 / 6 / 1 / 6

यत्तर्प॑णमा॒हर॑न्ति॒ य ए॒वाग्नी॑षो॒मीयः॑ प॒शुर्ब॒ध्यते॒ स ए॒व सः ॥ 6॥

Veda : Atharvaveda | Paryay : 1 | Sukta : 6 | Paryay : 7 | Mantra No : 6

In Hindi:

ऋषि : ब्रह्मा | देवता : अतिथिः, विद्या | छन्द : त्रिपदा साम्नी जगती | स्वर :

विषय : संन्यासी और गृहस्थ के धर्म का उपदेश।

पदपाठ : यत् । तर्प॑णम् । आ॒ऽह॑रन्ति । य: । ए॒व । अ॒ग्नी॒षो॒मीय॑: । प॒शु: । ब॒ध्यते॑ । स: । ए॒व । स: ॥६.६॥

पदार्थ : (यत्) जब वे [घर के लोग] (तर्पणम्) तृप्तिकारक द्रव्य (आहरन्ति) लाते हैं, [तब] (यः) जो (एव) ही (अग्नीषोमीयः) ज्ञान और ऐश्वर्य के लिये हितकारी (पशुः) समदर्शी [अतिथि] (बध्यते) [प्रेम डोरी से] बाँधा जाता है (सः एव सः) वही वह [अतिथि होता है] ॥६॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :६−(यत्) यदा (तर्पणम्) तृप्तिकरं द्रव्यम् (आहरन्ति) आनयन्ति गृहस्थाः (यः) अतिथिः (एव) (अग्नीषोमीयः) अङ्गेर्नलोपश्च। उ० ४।५०। अगि गतौ-नि। अर्त्तिस्तुसुहु०। उ० १।१४०। षु ऐश्वर्ये-मन्। तस्मै हितम्। पा० ५।१।५। इति छ प्रत्ययः। अग्नीषोमाभ्यां ज्ञानैश्वर्याभ्यां हितः (पशुः) अ० ३।२८।१। समदर्शी देवः। संन्यासी (बध्यते) बध संयमने वा बन्ध बन्धने-कर्मणि यक्। प्रेमबन्धने क्रियते (सः) (एव) (सः) अतिथिः ॥