Atharvaveda / 10 / 5 / / 20

Choose Mantra

Atharvaveda / 10 / 5 / 20

यो व॑ आपो॒ऽपामश्मा॒ पृश्नि॑र्दि॒व्यो॒प्स्व॒न्तर्य॑जु॒ष्यो᳡ देव॒यज॑नः। इ॒दं तमति॑ सृजामि॒ तं माभ्यव॑निक्षि। तेन॒ तम॒भ्यति॑सृजामो॒ यो॒स्मान्द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः। तं व॑धेयं॒ तं स्तृ॑षीया॒नेन॒ ब्रह्म॑णा॒नेन॒ कर्म॑णा॒नया॑ मे॒न्या ॥ 20॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 10 | Sukta : 5 | Paryay : | Mantra No : 20

In English:

Seer : sindhudviipaH | Devta : aapaH, chandramaaH | Metre : chaturavasaanaa dashapadaa traiShTubhagarbhaa kRRitiH | Tone :

Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.

Verse : yo va aapo.apaamashmaa pRRishnirdivyopsvantaryajuShyo᳡ devayajanaH. ida.m tamati sRRijaami ta.m maabhyavanikShi. tena tamabhyatisRRijaamo yosmaandveShTi ya.m vaya.m dviShmaH. ta.m vadheya.m ta.m stRRiShiiyaanena brahmaNaanena karmaNaanayaa menyaa . 20.

Component Words :
yaH . vaH . aapaH . apaam . ashmaa . pRRishniH . divyaH . ap.asu . antaH . yajuShya᳡H . deva.ayajanaH . idam . tam . ati . sRRijaami . tam . maa . abhi.aavanikShi . tena . tam . abhi.aatisRRijaamaH . yaH . asmaan . dveShTi . yam . vayam . dviShmaH . tam . vadheyam . tam . stRRiShiiya . anena . brahmaNaa . anena . karmaNaa . anayaa . menyaa .5.20.

In Hindi:

ऋषि : सिन्धुद्वीपः | देवता : आपः, चन्द्रमाः | छन्द : चतुरवसाना दशपदा त्रैष्टुभगर्भा कृतिः | स्वर :

विषय : विद्वानों के कर्तव्य का उपदेश।

पदपाठ : य: । व॒: । आ॒प॒: । अ॒पाम् । अश्मा॑ । पृश्नि॑: । दि॒व्य: । अ॒प्ऽसु । अ॒न्त: । य॒जु॒ष्य᳡: । दे॒व॒ऽयज॑न: । इ॒दम् । तम् । अति॑ । सृ॒जा॒मि॒ । तम् । मा । अभिऽअवनिक्षि । तेन । तम् । अ॒भि॒ऽअति॑सृजाम: । य: । अ॒स्मान् । द्वेष्टि॑ । यम् । व॒यम् । द्वि॒ष्म: । तम् । व॒धे॒य॒म् । तम् । स्तृ॒षी॒य॒ । अ॒नेन॑ । ब्रह्म॑णा । अ॒नेन॑ । कर्म॑णा । अ॒नया॑ । मे॒न्या ॥५.२०॥

पदार्थ : (आपः) हे विद्वानो ! (यः) जो (वः अपाम्) तुम विद्वानों का (दिव्यः) दिव्य (अश्मा) व्यापक गुण (पृश्निः) सूर्य [समान] (अप्सु अन्तः) विद्वानों के बीच (यजुष्यः) पूजायोग्य और (देवयजनः) विद्वानों करके संगतियोग्य है। (इदम्) अब (तम्) उस [तुम्हारे पूजनीय अंश] को (अति) आदरपूर्वक (सृजामि) मैं सिद्ध करता हूँ, (तम्) उस [अंश] को (मा अभ्यवनिक्षि) मैं न धो डालूँ [न नष्ट करूँ]। (तेन) उस [पूजनीय अंश] से (तम्) उस [शत्रु] को (अभ्यतिसृजामः) हम हराकर छोड़ते हैं, (यः) जो (अस्मान्) हम से (द्वेष्टि) कुप्रीति करता है और (यम्) जिससे (वयम्) हम (द्विष्मः) कुप्रीति करते हैं। (अनेन ब्रह्मणा) इस वेदज्ञान से, (अनेन कर्मणा) इस कर्म से और (अनया मेन्या) इस वज्र से (तम्) उस [दुष्ट] को (वधेयम्) मैं मारूँ और (तम्) उसको (स्तृषीय) मैं ढक लूँ ॥२०॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :२०−(अश्मा) अशू व्याप्तौ अश भोजने वा−मनिन्। व्यापकस्वभावः (पृश्निः) अ० १।११।४। पृश्निरादित्यो भवति−प्राश्नुत एनं वर्ण इति नैरुक्ताः संस्प्रष्टा रसान् संस्प्रष्टा भासं ज्योतिषां, संस्पृष्टो भासेति वा-निरु० २।१४। सूर्यो यथा (दिव्यः) उत्तमः। अन्यत् पूर्ववत्−म० १५ ॥