Donation Appeal Download Our App
Choose Mantra
Atharvaveda / 11 / 1 / 9

ए॒तौ ग्रावा॑णौ स॒युजा॑ युङ्ग्धि॒ चर्म॑णि॒ निर्भि॑न्ध्यं॒शून्यज॑मानाय सा॒धु। अ॒व॒घ्न॒ती नि ज॑हि॒ य इ॒मां पृ॑त॒न्यव॑ ऊ॒र्ध्वं प्र॒जामु॑द्भर॒न्त्युदू॑ह ॥ 9॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 11 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 9

In Hindi:

ऋषि : ब्रह्मा | देवता : ब्रह्मौदनः | छन्द : शक्वरातिजागतगर्भा जगती | स्वर :

विषय : ब्रह्मज्ञान से उन्नति का उपदेश।

पदपाठ : ए॒तौ । ग्रावा॑णौ । स॒ऽयुजा॑ । यु॒ङ्ग्धि॒ । चर्म॑णि । नि: । भि॒न्धि॒ । अं॒शून् । यज॑मानाय । सा॒धु । अ॒व॒ऽघ्न॒ती । नि । ज॒हि॒ । ये । इ॒माम् । पृ॒त॒न्यव: । ऊ॒र्ध्वम् । प्र॒ऽजाम् । उ॒त्ऽभर॑न्ती । उत् । ऊ॒ह ॥१.९॥

पदार्थ : [हे सेना !] (एतौ) इन दोनों (सयुजा) आपस में मिले हुए (ग्रावाणौ) सिलबट्टों को (चर्मणि) विज्ञान में [होकर] (युङ्ग्धि) मिला और (यजमानाय) यजमान [श्रेष्ठ कर्म करनेवाले] के लिये (अंशून्) कणों को (साधु) सावधानी से (निः भिन्द्धि) कूट डाल। (अवघ्नती) मारती हुई तू [उन लोगों को] (नि जहि) मार डाल, (ये) जो (इमाम् प्रजाम्) इस प्रजा पर (पृतन्यवः) सेना चढ़ानेवाले हैं और [प्रजा को] (ऊर्ध्वम्) ऊँची ओर (उद्भरन्ती) उठाती हुई तू (उत् ऊह) ऊँचा विचार कर ॥९॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :९−(एतौ) पुरोवर्तिनौ (ग्रावाणौ) उलूखलमुसलरूपौ धान्याद्यवहननप्रस्तरौ (सयुजा) सयुजौ। सहयुञ्जानौ (युङ्ग्धि) योजय (चर्मणि) विज्ञाने-म० ८ (निर्भिन्द्धि) निरन्तरं छिन्द्धि (अंशून्) अंश विभाजने-कु। अवयवान् (यजमानाय) श्रेष्ठकर्मकारकाय (साधु) यथा तथा। सुन्दररीत्या (अवघ्नती) अवहननं कुर्वती (नि जहि) नितरां नाशय तान् शत्रून् (ये) (इमाम्) समीपस्थाम् (पृतन्यवः) अ० ७।३४।१। सङ्ग्रामेच्छवः (ऊर्ध्वम्) उन्नतं यथा तथा (प्रजाम्) प्रजां प्रति (उद्भरन्ती) उन्नतां धरन्ती (उत्) उत्तमम् (ऊह) ऊह वितर्के। परस्मैपदं छान्दसम्। विचारय ॥