vedyog.net

In English:

Seer : brahmaa | Devta : brahmaudanaH | Metre : triShTup | Tone :

Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.

Verse : yaj~na.m duhaana.m sadamitprapiina.m pumaa.msa.m dhenu.m sadana.m rayiiNaam. prajaamRRitatvamuta diirghamaayuu raayashcha poShairupa tvaa sadema . 34.

Component Words :
yaj~nam . duhaanam . sadam . it . pra.apiinam . pumaa.msam . dhenum . sadanam . rayiiNaam . prajaa.aamRRitatvam . uta . diirgham . aayuH . raayaH . cha . poShaiH . upa . tvaa . sadema .1.34.

---

In Hindi:

ऋषि : ब्रह्मा | देवता : ब्रह्मौदनः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :

विषय : ब्रह्मज्ञान से उन्नति का उपदेश।

पदपाठ : य॒ज्ञम् । दुहा॑नम् । सद॑म् । इत् । प्रऽपी॑नम् । पुमां॑सम् । धे॒नुम् । सद॑नम् । र॒यी॒णाम् । प्र॒जा॒ऽअ॒मृ॒त॒त्वम् । उ॒त । दी॒र्घम् । आयु॑: । रा॒य: । च॒ । पोषै॑: । उप॑ । त्वा॒ । स॒दे॒म॒ ॥१.३४॥

पदार्थ : [हे परमात्मन् !] (यज्ञम्) यज्ञ [पूजनीय व्यवहार] को, (प्रपीनम्) बढ़े हुए [समृद्ध] (पुमांसम्) रक्षक [पुरुषार्थी] को, (धेनुम्) तृप्त करनेवाली [वाणी अर्थात् विद्या, वा गौ] को, (रयीणाम्) धनों के (सदनम्) घर को, (प्रजामृतत्वम्) प्रजा [जनता वा सन्तान] के अमरण को, (उत) और (दीर्घम्) दीर्घ (आयुः) जीवन को (च) निश्चय करके (रायः) धन की (पोषैः) पुष्टियों से (सदम् इत्) सदा ही (दुहानम्) पूर्ण करते हुए (त्वा) तुझको (उप) आदर से (सदेम) हम प्राप्त होवें ॥३४॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :३४−(यज्ञम्) पूजनीयं व्यवहारम् (दुहानम्) दुह प्रपूरणे-शानच्। प्रपूरयन्तम् (सदम्) सदा (इत्) एव (प्रपीतम्) ओप्यायी वृद्धौ-क्त। प्रवृद्धं समृद्धम् (पुमांसम्) अ० १।८।१। पा रक्षणे- डुमसुन्। पातारं रक्षकं पुरुषम् (धेनुम्) अ० ३।१०।१। धि धारणतर्पणयोः-नु। धेनुर्वाङ्नाम-निघ० १—१।४२। तर्पयित्रीं वाचं विद्याङ्गां वा (सदनम्) गृहम् (रयीणाम्) धनानाम् (प्रजामृतत्वम्) जनतायाः) सन्तानस्य वा मृत्युराहित्यम् (उत) अपि (दीर्घम्) प्रवृद्धम् (आयुः) जीवनम् (रायः) धनस्य (च) अवधारणे (पोषैः) समृद्धिभिः सह (उप) आदरेण (त्वा) त्वां परमात्मानम् (सदेम) षद्लृ गतौ-आशीर्लिङ्। लिङ्याशिष्यङ् पा० ३।१।८६। इत्यङ्। सद्यास्म। गम्यास्म ॥

---