Atharvaveda / 12 / 1 / 8
यार्ण॒वेऽधि॑ सलि॒लमग्र॒ आसी॒द्यां मा॒याभि॑र॒न्वच॑रन्मनी॒षिणः॑। यस्या॒ हृद॑यं पर॒मे व्यो᳡मन्त्स॒त्येनावृ॑तम॒मृतं॑ पृथि॒व्याः। सा नो॒ भूमि॒स्त्विषिं॒ बलं॑ रा॒ष्ट्रे द॑धातूत्त॒मे ॥ 8॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 12 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 8
In English:
Seer : atharvaa | Devta : bhuumiH | Metre : saptapadaaShTiH | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yaarNave.adhi salilamagra aasiidyaa.m maayaabhiranvacharanmaniiShiNaH. yasyaa hRRidaya.m parame vyo᳡mantsatyenaavRRitamamRRita.m pRRithivyaaH. saa no bhuumistviShi.m bala.m raaShTre dadhaatuuttame . 8.
Component Words : yaa . arNave . adhi . salilam . agne . aasiit . yaam . maayaabhiH . anu.aacharan . maniiShiNaH . yasyaaH . hRRidayam . parame . vi.aoman . satyena . aa.avRRitam . amRRitam . pRRithivyaaH . saa . naH . bhuumiH . tviShim . balam . raaShTre . dadhaatu . ut.atame .1.8.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : भूमिः | छन्द : त्रयवसाना षट्पदा विराडष्टिः | स्वर :
विषय : राज्य की रक्षा का उपदेश।
पदपाठ : या । अ॒र्ण॒वे । अधि॑ । स॒लि॒लम् । अग्ने॑ । आसी॑त् । याम् । मा॒याभि॑: । अ॒नु॒ऽअच॑रन् । म॒नी॒षिण॑: । यस्या॑: । हृद॑यम् । प॒र॒मे । विऽओ॑मन् । स॒त्येन॑ । आऽवृ॑तम् । अ॒मृत॑म् । पृ॒थि॒व्या: । सा । न॒: । भूमि॑: । त्विषि॑म् । बल॑म् । रा॒ष्ट्रे । द॒धा॒तु॒ । उ॒त्ऽत॒मे ॥१.८॥
पदार्थ : (या) जो [भूमि] (अर्णवे अधि) जल से भरे समुद्र के ऊपर (सलिलम्) जल [भाप] (अग्रे) पहिले (आसीत्) थी, (मनीषिणः) मननशील लोग (मायाभिः) अपनी बुद्धियों से (यान् अन्वचरन्) जिस [भूमि] के पीछे-पीछे चले हैं [सेवा करते रहे हैं]। (यस्याः पृथिव्याः) जिस पृथिवी का (हृदयम्) हृदय [भीतरी बल] (परमे) बहुत बड़े (व्योमन्) विविध रक्षक [आकाश] में (सत्येन) सत्य [अविनाशी परमात्मा] से (आवृतम्) ढका हुआ (अमृतम्) बिना मरा [सदा उपजाऊ] है। (सा भूमिः) वह भूमि (नः) हम को (त्विषिम्) तेज और (बलम्) बल वा सेना (उत्तमे) सब से श्रेष्ठ (राष्ट्रे) राज्य के बीच (दधातु) दान करे ॥८॥"
भावार्थ : टिप्पणी :८−(या) भूमिः (अर्णवे) जलवति समुद्रे (अधि) ऊपरि (सलिलम्) उदकम्−निघ० १।१२। वाष्परूपम् (अग्रे) सृष्ट्यादौ (आसीत्) (मायाभिः) प्रज्ञाभिः−निघ० ३।९। (अन्वचरन्) अन्वगच्छन्। सेवितवन्तः (मनीषिणः) मेधाविनः−निघ० ३।१५। (यस्याः) (हृदयम्) अन्तर्बलम् (परमे) महति (व्योमन्) अ० ९।१०।१८। विविधं रक्षके। आकाशे (सत्येन) अविनाशिना परमात्मना (आवृतम्) आच्छादितम् (अमृतम्) मरणरहितम्। उत्पादनसमर्थम् (पृथिव्याः) (सा) (नः) अस्मभ्यम् (भूमिः) (त्विषिम्) तेजः (बलम्) सामर्थ्यम् (राष्ट्रे) राज्ये (दधातु) ददातु (उत्तमे) सर्वोत्कृष्टे ॥