Atharvaveda / 12 / 1 / 19
अ॒ग्निर्भूम्या॒मोष॑धीष्व॒ग्निमापो॑ बिभ्रत्य॒ग्निरश्म॑सु। अ॒ग्निर॒न्तः पुरु॑षेषु॒ गोष्वश्वे॑ष्व॒ग्नयः॑ ॥ 19॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 12 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 19
In English:
Seer : atharvaa | Devta : bhuumiH | Metre : tripadaaparoShNik | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : agnirbhuumyaamoShadhiiShvagnimaapo bibhratyagnirashmasu. agnirantaH puruSheShu goShvashveShvagnayaH . 19.
Component Words : agniH . bhuumyaam . oShadhiiShu . agnim . aapaH . bibhrati . agniH . ashma.asu . agniH . antaH . puruSheShu . goShu . ashveShu . agnayaH .1.19.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : भूमिः | छन्द : उरोबृहती | स्वर :
विषय : राज्य की रक्षा का उपदेश।
पदपाठ : अ॒ग्नि: । भूम्या॑म् । ओष॑धीषु । अ॒ग्निम् । आप॑: । बि॒भ्र॒ति॒ । अ॒ग्नि: । अश्म॑ऽसु । अ॒ग्नि: । अ॒न्त: । पुरु॑षेषु । गोषु॑ । अश्वे॑षु । अ॒ग्नय॑: ॥१.१९॥
पदार्थ : (भूम्याम्) भूमि में [वर्तमान] (अग्निः) अग्नि [ताप] (ओषधीषु) ओषधियों [अन्न सोमलता आदि] में है, (अग्निम्) अग्नि को (आपः) जल (बिभ्रति) धारण करते हैं, (अग्निः) अग्नि (अश्मसु) पत्थरों [वा मेघों] में है। (अग्निः) अग्नि (पुरुषेषु अन्तः) पुरुषों के भीतर है, (अग्नवः) अग्नि [के ताप] (गोषु) गौओं में और (अश्वेषु) घोड़ों में हैं ॥१९॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१९−(अग्निः) अग्नितापः (भूम्याम्) पृथिव्याम् (ओषधीषु) अन्नसोमलतादिषु (अग्निम्) तापम् (आपः) जलानि (बिभ्रति) धारयन्ति (अग्निः) (अश्मसु) अ० १।२।२। पाषाणेषु। मेघेषु−निघ० १।१०। (अग्निः) (अन्तः) मध्ये (पुरुषेषु) (गोषु) (अश्वेषु) (अग्नयः) अग्नितापाः ॥