Atharvaveda / 12 / 1 / 31
यास्ते॒ प्राचीः॑ प्र॒दिशो॒ या उदी॑ची॒र्यास्ते॑ भूमे अध॒राद्याश्च॑ प॒श्चात्। स्यो॒नास्ता मह्यं॒ चर॑ते भवन्तु॒ मा नि प॑प्तं॒ भुव॑ने शिश्रिया॒णः ॥ 31॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 12 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 31
In English:
Seer : atharvaa | Devta : bhuumiH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yaaste praachiiH pradisho yaa udiichiiryaaste bhuume adharaadyaashcha pashchaat. syonaastaa mahya.m charate bhavantu maa ni papta.m bhuvane shishriyaaNaH . 31.
Component Words : yaaH . te . praachiiH . pra.adishaH . yaaH . udiichiiH . yaaH . te . bhuume . adharaat . yaaH . cha . pashchaat . syonaaH . taaH . mahyam . charate . bhavantu . maa . ni . paptam . bhuvane . shishriyaaNaH .1.31.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : भूमिः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : राज्य की रक्षा का उपदेश।
पदपाठ : या: । ते॒ । प्राची॑: । प्र॒ऽदिश॑: । या: । उदी॑ची: । या: । ते॒ । भू॒मे॒ । अ॒ध॒रात् । या: । च॒ । प॒श्चात् । स्यो॒ना: । ता: । मह्य॑म् । चर॑ते । भ॒व॒न्तु॒ । मा । नि । प॒प्त॒म् । भुव॑ने । शि॒श्रि॒याण: ॥१.३१॥
पदार्थ : (भूमे) हे भूमि ! (याः) जो (ते) तेरी (प्राचीः) सन्मुखवाली (प्रदिशः) बड़ी दिशाएँ, (याः) जो (उदीचीः) ऊपरवाली, (याः) जो (ते) तेरी (अधरात्) नीचे की ओर (च) और (याः) जो (पश्चात्) पीछे की ओर हैं। (ताः) वे सब (मह्यम् चरते) मुझ विचरते हुए के लिये (स्योनाः) सुख देनेवाली (भवन्तु) होवें, (भुवने) संसार में (शिश्रियाणः) ठहरा हुआ मैं (मा नि पप्तम्) न गिर जाऊँ ॥३१॥"
भावार्थ : टिप्पणी :३१−(याः) (ते) तव (प्राचीः) अ० ३।२६।१। प्राच्यः। स्वाभिमुखीभूताः (प्रदिशः) प्रकृष्टा दिशः (याः) (उदीचीः) अ० ३।२६।४। उदीच्यः। उपरिवर्तमाना दिशाः (याः) (ते) (भूमे) (अधरात्) अधस्तात् (याः) (च) (पश्चात्) (स्योनाः) सुखदाः (ताः) (मह्यम्) (चरते) विचरणशीलाय (भवन्तु) (मा नि पप्तम्) पत्लृ गतौ−लुङ्। अहं न निपतानि (भुवने) संसारे (शिश्रियाणः) अ० १।१२।२। श्रिञ्−कानच्। आश्रयं गृह्णानः ॥