Atharvaveda / 12 / 1 / 38
यस्यां॑ सदोहविर्धा॒ने यूपो॒ यस्यां॑ निमी॒यते॑। ब्र॒ह्माणो॒ यस्या॒मर्च॑न्त्यृ॒ग्भिः साम्ना॑ यजु॒र्विदः॑। यु॒ज्यन्ते॒ यस्या॑मृ॒त्विजः॒ सोम॒मिन्द्रा॑य॒ पात॑वे ॥ 38॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 12 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 38
In English:
Seer : atharvaa | Devta : bhuumiH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yasyaa.m sadohavirdhaane yuupo yasyaa.m nimiiyate. brahmaaNo yasyaamarchantyRRigbhiH saamnaa yajurvidaH. yujyante yasyaamRRitvijaH somamindraaya paatave . 38.
Component Words : yasyaam . sadaahavirdhaane iti sadaH.ahavirdhaane . yuupaH . yasyaam . ni.amiiyate . brahmaaNaH . yasyaam . archanti . RRik.abhiH . saamnaa . yajuH.avidaH . yujyante . yasyaam . RRitvijaH . somam . indraaya . paatave .1.38.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : भूमिः | छन्द : त्र्यवसाना षट्पदा जगती | स्वर :
विषय : राज्य की रक्षा का उपदेश।
पदपाठ : यस्या॑म् । स॒दा॒ह॒वि॒र्धा॒ने इति॑ स॒द॒:ऽह॒वि॒र्धा॒ने । यूप॑: । यस्या॑म् । नि॒ऽमी॒यते॑ । ब्र॒ह्माण॑: । यस्या॑म् । अर्च॑न्ति । ऋ॒क्ऽभि: । साम्ना॑ । य॒जु॒:ऽविद॑: । यु॒ज्यन्ते॑ । यस्या॑म् । ऋ॒त्विज॑: । सोम॑म् । इन्द्रा॑य । पात॑वे ॥१.३८॥
पदार्थ : (यस्याम्) जिस [भूमि] पर (सदोहविर्धाने) सभा और अन्नस्थान हैं, (यस्याम्) जिस पर (यूपः) जयस्तम्भ (निमीयते) गाड़ा जाता है। (यस्याम्) जिस पर (ब्रह्माणः) ब्रह्मा [वेदवेत्ता] लोग (ऋग्भिः) ऋचाओं [वेदवाणियों] से और (यजुर्वेदः) यजुर्वेदी [परमात्मा देव की पूजा जाननेवाले] लोग (साम्ना) मोक्षज्ञान के साथ [परमात्मा को] (अर्चन्ति) पूजते हैं। (यस्याम्) जिस पर (ऋत्विजः) सब ऋतुओं में यज्ञ [परमात्मा का पूजन] करनेवाले [योगी जन] (इन्द्राय) इन्द्र [ऐश्वर्ययुक्त जीव] के लिये (सोमम्) सोम [अमृत, मोक्षसुख] (पातवे) पान करने को (युञ्जन्ते) समाधि लगाते हैं ॥३८॥ "
भावार्थ : टिप्पणी :३८−(यस्याम्) भूम्याम् (सदोहविर्धाने) षद्लृ गतौ−असुन्, हु दानादानादनेषु−इसि। सभाऽन्नस्थानं च द्वे (यूपः) जयस्तम्भः (यस्याम्) (निमीयते) निक्षिप्यते (ब्रह्माणः) वेदवेत्तारः (यस्याम्) (अर्चन्ति) पूजयन्ति परमात्मानम् (ऋग्भिः) वेदवाग्भिः (साम्ना) मोक्षज्ञानेन (यजुर्विदः) अर्तिपॄवपियजि०। उ० २।११७। यज देवपूजायाम्−उसि+विद ज्ञाने−क्विप्। परमात्मपूजाज्ञातारः (युञ्जन्ते) युज समाधौ। समादधति (यस्याम्) (ऋत्विजः) अ० ६।२।१। सर्वेषु ऋतुषु परमात्मपूजनशीलाः (सोमम्) अमृतम्। मोक्षसुखम् (इन्द्राय) ऐश्वर्यवते पुरुषाय (पातवे) पा पाने−तवेन्। पानं कर्तुम् ॥