Donation Appeal Download Our App
Choose Mantra
Atharvaveda / 15 / 2 / 22

तं श्यै॒तं च॑नौध॒सं च॑ सप्त॒र्षय॑श्च॒ सोम॑श्च॒ राजा॑नु॒व्य᳡चलन् ॥22॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 15 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 22

In Hindi:

ऋषि : अथर्वा | देवता : अध्यात्म अथवा व्रात्य | छन्द : साम्नी त्रिष्टुप् | स्वर :

विषय : परमेश्वर की सर्वत्र व्यापकता का उपदेश।

पदपाठ : तम् । श्यै॒तम् । च॒ । नौ॒ध॒सम् । च॒ । स॒प्त॒ऽऋ॒षय॑: । च॒ । सोम॑:। च॒ । राजा॑ । अ॒नु॒ऽव्य᳡चलन् ॥२.२२॥

पदार्थ : (श्यैतम्) श्यैत [सद्गति बतानेवाले वेदज्ञान] (च च) और (नौधसम्) नौधस [ऋषियों का हितकारीमोक्षज्ञान] (च) और (सप्तर्षयः) सात ऋषि [छह इन्द्रियाँ औरसातवीं बुद्धिअर्थात् त्वचा, नेत्र, कान, जिह्वा, नाक, मन और बुद्धि] (च) और (राजा) राजा [ऐश्वर्यवान्] (सोमः) प्रेरक मनुष्य (तम्) उस [व्रात्य परमात्मा] के (अनुव्यचलन्) पीछे-पीछे चले ॥२२॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :२२−(तम्) व्रात्यम् (श्यैतम्)हृश्याभ्यामितन्। उ० ३।९३। श्यैङ् गतौ-इतन्, श्येत-अण्। श्येतस्य सद्गतेःप्रतिपादकं वेदज्ञानम् (च) (नौधसम्) नुवो धुट् च। उ० ४।२२६। णु स्तुतौ-असि, धुट्च, यद्वा गमेर्डोः। उ० २।६७। नौतेर्डो प्रत्ययः+डुधाञ्-असि, नोधस्-अण्। नोधाऋषिर्भवति नवनं दधाति-निरु० ४।१६। ऋषीणां हितकरं मोक्षज्ञानम् (च) (सप्तर्षयः)अ० ४।११।९। सप्त ऋषयः प्रतिहिताः शरीरे। यजु० ३४।५५। सप्त ऋषयः षडिन्द्रियाणिविद्या सप्तमी-निरु० १२।३७। त्वक्चक्षुःश्रवणरसनाघ्राणमनोबुद्धयः (च) (सोमः)प्रेरको मनुष्यः (च) (राजा) ऐश्वर्यवान् (अनुव्यचलन्) अनुसृत्य विचरितवन्तः ॥