Atharvaveda / 15 / 14 / 7
स यदुदी॑चीं॒दिश॒मनु॒ व्यच॑ल॒त् सोमो॒ राजा॑ भू॒त्वानु॒व्य᳡चलत्सप्त॒र्षिभि॑र्हु॒तआहु॑तिमन्ना॒दीं कृ॒त्वा ॥7॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 15 | Sukta : 14 | Paryay : | Mantra No : 7
In English:
Seer : atharvaa | Devta : adhyaatma athavaa vraaty | Metre : daivii jagatii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : sa yadudiichii.mdishamanu vyachalat somo raajaa bhuutvaanuvya᳡chalatsaptarShibhirhutaaahutimannaadii.m kRRitvaa .7.
Component Words : saH . yat . udiichiim . disham . anu . vi.aachalat . somaH . raajaa . bhuutvaa . anu.avya᳡chalat . saptarShi.abhiH . hute . aa.ahutim . anna.aadiim . kRRitvaa .14.7.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : अध्यात्म अथवा व्रात्य | छन्द : प्रस्तार पङ्क्ति | स्वर :
विषय : अतिथिके उपकार का उपदेश।
पदपाठ : स: । यत् । उदी॑चीम् । दिश॑म् । अनु॑ । वि॒ऽअच॑लत् । सोम॑: । राजा॑ । भू॒त्वा । अ॒नु॒ऽव्य᳡चलत् । स॒प्त॒र्षिऽभि॑: । हु॒ते । आऽहु॑तिम् । अ॒न्न॒ऽअ॒दीम् । कृ॒त्वा ॥१४.७॥
पदार्थ : (सः) वह [व्रात्यअतिथि] (यत्) जब (उदीचीम्) उत्तर वा बायीं (दिशम् अनु) दिशा की ओर (व्यचलत्)विचरा, वह (सोमः) पुरुषार्थी (राजा) राजा [ऐश्वर्यवान्] (भूत्वा) होकर (सप्तर्षिभिः) [दो कान, दो नथने, दो आँखें और एक मुख] सात गोलकों के साथ (हुते)हवन में (आहुतिम्) आहुति को [दानक्रिया अर्थात् परोपकार में इन्द्रियों को यज्ञमें आहुति सदृश] (अन्नादीम्) जीवनरक्षक (कृत्वा) करके (अनुव्यचलत्) लगातार चलागया ॥७॥"
भावार्थ : टिप्पणी :७, ८−(उदीचीम्)उत्तराम्। वामभागवर्तमानाम् (सोमः) षु गतौ ऐश्वर्ये च-मन्। पुरुषार्थी (राजा)भूपतिः) (सप्तर्षिभिः) शीर्षण्यसप्तगोलकैः सह (हुते) होमे (आहुतिम्) दानक्रियाम् (अन्नादीम्) म० ६। जीवनरक्षिकाम् (आहुत्या) यज्ञाग्नौ दानक्रियया (अन्नाद्या)जीवनरक्षिकया। अन्यत् पूर्ववत्-म० १, २ ॥