Atharvaveda / 17 / 1 / 8
मा त्वा॑दभन्त्सलि॒ले अ॒प्स्व१॒॑न्तर्ये पा॒शिन॑ उप॒तिष्ठ॒न्त्यत्र॑। हि॒त्वाश॑स्तिं॒दिव॒मारु॑क्ष ए॒तां स नो॑ मृड सुम॒तौ ते॑ स्याम॒ तवेद्वि॑ष्णो बहु॒धा वी॒र्या᳡णि। त्वं नः॑ पृणीहि प॒शुभि॑र्वि॒श्वरू॑पैः सु॒धायां॑ मा धेहि पर॒मे व्यो᳡मन् ॥8॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 17 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 8
In English:
Seer : brahmaa | Devta : aadity | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : maa tvaadabhantsalile apsva1ntarye paashina upatiShThantyatra. hitvaashasti.mdivamaarukSha etaa.m sa no mRRiDa sumatau te syaama tavedviShNo bahudhaa viiryaa᳡Ni. tva.m naH pRRiNiihi pashubhirvishvaruupaiH sudhaayaa.m maa dhehi parame vyo᳡man .8.
Component Words : maa . tvaa . dabhan . salile. ap.asu . antaH . ye . paashinaH . upa.atiShThanti . atra . hitvaa . ashastim . divam . aa . arukShaH . etaam . saH . naH . mRRiDa .su.amatau . te . syaama . tava . it . viShNo iti . bahu.adhaa . viiryaa᳡Ni . tvam . naH . pRRiNiihi . pashu.abhiH . vishva.aruupaiH . su.adhaayaam . maa . dhehi . parame . vi.aoman .1.8.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : आदित्य | छन्द : त्र्यवसाना सप्तदातिधृति | स्वर :
विषय : आयु की बढ़ती के लिये उपदेश।
पदपाठ : मा । त्वा॒ । द॒भ॒न् । स॒लि॒ले। अ॒प्ऽसु । अ॒न्त: । ये । पा॒शिन॑: । उ॒प॒ऽतिष्ठ॑न्ति । अत्र॑ । हि॒त्वा । अश॑स्तिम् । दिव॑म् । आ । अ॒रु॒क्ष॒: । ए॒ताम् । स: । न॒: । मृ॒ड॒ ।सु॒ऽम॒तौ । ते॒ । स्या॒म॒ । तव॑ । इत् । वि॒ष्णो॒ इति॑ । ब॒हु॒ऽधा । वी॒र्या᳡णि । त्वम् । न॒: । पृ॒णी॒हि॒ । प॒शुऽभि॑: । वि॒श्वऽरू॑पै: । सु॒ऽधाया॑म् । मा॒ । धे॒हि॒ । प॒र॒मे । विऽओ॑मन् ॥१.८॥
पदार्थ : [हे परमेश्वर !] (त्वा) तुझे उन [विघ्नों ने] (मा दभन्) नहीं रोका है, (ये) जो (पाशिनः)बन्धनवाले [विघ्न] (सलिले) अन्तरिक्ष में (अप्सु अन्तः) तन्मात्राओं के भीतर (अत्र) यहाँ [संसार में] (उपतिष्ठन्ति) उपस्थित हैं। (एताम्) इस (अशस्तिम्)अपकीर्ति को (हित्वा) छोड़कर (दिवम्) व्यवहार में (आ अरुक्षः) तू ऊँचा हुआ है, (सः) सो तू (नः) हमें (मृड) सुखी रख, (ते) तेरी (सुमतौ) सुमति [सुन्दर आज्ञा]में (स्याम) हम होवें, (विष्णो) हे विष्णु ! [सर्वव्यापक परमेश्वर] (तव इत्) तेरे ही (वीर्याणि) वीर कर्म [पराक्रम] (बहुधा) अनेक प्रकारहैं। (त्वम्) तू (नः) हमें (विश्वरूपैः) सब रूपवाले (पशुभिः) प्राणियों से (पृणीहि) भरपूर कर, (मा) मुझे (परमे) सबसे ऊँचे (व्योमन्) विशेष रक्षा पद में (सुधायाम्) पूरी पोषण शक्ति के बीच (धेहि) रख ॥८॥"
भावार्थ : टिप्पणी :८−(त्वा) त्वाम् (आ दभन्) दम्भु हिंसायांमाङि लुङि रूपम्। न हिंसितवन्तस्ते विघ्नाः (सलिले) अन्तरिक्षे (अप्सु) आपोव्यापिकास्तन्मात्राः-दयानन्दभाष्ये-यजु० २७।२५। व्यापिकासु तन्मात्रासु (अन्तः)मध्ये (ये) विघ्नाः (पाशिनः) बन्धनवन्तः (उपतिष्ठन्ति) उपस्थिता भवन्ति (अत्र)संसारे (हित्वा) त्यक्त्वा (अशस्तिम्) अपकीर्तिम् (दिवम्) व्यवहारम् (आ अरुक्षः)आरूढवानसि (एताम्) पूर्वोक्ताम् (सः) स त्वम् (नः) अस्मान् (मृड) सुखय (सुमतौ)अनुग्रहबुद्धौ (ते) तव (स्याम) भवेम। अन्यत् पूर्ववत् ॥