Donation Appeal Download Our App
Choose Mantra
Atharvaveda / 18 / 2 / 23

उद॑ह्व॒मायु॒रायु॑षे॒ क्रत्वे॒ दक्षा॑य जी॒वसे॑। स्वान्ग॑च्छतु ते॒ मनो॒ अधा॑पि॒तॄँरुप॑ द्रव ॥23॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 18 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 23

In Hindi:

ऋषि : अथर्वा | देवता : यम, मन्त्रोक्त | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :

विषय : मनुष्यों का पितरों के साथ कर्त्तव्य का उपदेश।

पदपाठ : उत् । अ॒ह्व॒म् ।आयु॑: । आयु॑षे । क्रत्वे॑ । दक्षा॑य । जी॒वसे॑ । स्वान् । ग॒च्छ॒तु॒ । ते॒ । मन॑: । अध॑ । पि॒तॄन् । उप॑ । द्र॒व॒ ॥२.२३॥

पदार्थ : [हे विद्वान् !] (आयुः) [तेरे] जीवन को (आयुषे) [अपने] जीवन के लिये, (क्रत्वे) बुद्धि वा कर्मके लिये, (दक्षाय) बल के लिये और (जीवसे) प्राणधारण [पराक्रम] के लिये (उत्)उत्तमता से (अह्वम्) मैंने बुलाया है। (ते) तेरा (मनः) मन (स्वान्) अपने लोगोंमें (गच्छतु) जावे, (अध) और तू (पितॄन्) पितरों [रक्षक महात्माओं] को (उप) आदरसे (द्रव) दौड़ जा ॥२३॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :२३−(उत्) उत्तमतया (अह्वम्)आहूतवानस्मि (आयुः) तव जीवनम् (आयुषे) स्वजीवनहिताय (क्रत्वे) क्रतुःकर्मनाम-निघ० २।१, प्रज्ञानाम ३।९। क्रतवे। प्रज्ञायै, कर्मणे (दक्षाय) बलाय (जीवसे) प्राणधारणाय। पराक्रमाय (स्वान्) स्वकीयान्। ज्ञातीन् (गच्छतु)प्राप्नोतु (ते) तव (मनः) चित्तम् (अध) अपि च (पितॄन्) पालकान् महात्मनः (उप)आदरेण (द्रव) शीघ्रं गच्छ ॥