Atharvaveda / 18 / 2 / 50
इ॒दमिद्वा उ॒नाप॑रं दि॒वि प॑श्यसि॒ सूर्य॑म्। मा॒ता पु॒त्रं यथा॑ सि॒चाभ्ये᳡नं भूम ऊर्णुहि॥50॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 18 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 50
In English:
Seer : atharvaa | Devta : yama, mantrokt | Metre : tripadaa pipiilikamadhyaa saamnii jagatii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : idamidvaa unaapara.m divi pashyasi suuryam. maataa putra.m yathaa sichaabhye᳡na.m bhuuma uurNuhi.50.
Component Words : idam . it . vai . uu.m iti . na . aparam . divi . pashyasi . suuryam . maataa . putram . yathaa . sichaa . abhi . enam . bhuume . uurNuhi .2.50.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : यम, मन्त्रोक्त | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : परमात्मा की उपासना का उपदेश।
पदपाठ : इ॒दम् । इत् । वै । ऊं॒ इति॑ । न । अप॑रम् । दि॒वि । प॒श्य॒सि॒ । सूर्य॑म् । मा॒ता । पु॒त्रम् । यथा॑ । सि॒चा । अ॒भि । ए॒न॒म् । भू॒मे॒ । ऊ॒र्णु॒हि॒ ॥२.५०॥
पदार्थ : [हे जीव !] (इदम् इत्)यही [सर्वव्यापक ब्रह्म] (वै) निश्चय करके है, (उ) और (अपरम्) दूसरा (न) नहींहै, तू (दिवि) ज्ञानप्रकाश में (सूर्यम्) सर्वप्रेरक परमात्मा को (पश्यसि)देखता है। (यथा) जैसे (माता) माता (पुत्रम्) पुत्र को (सिचा) अपने आँचल से, [वैसे] (भूमे) हे सर्वाधार परमेश्वर ! (एनम्) इस [जीव] को (अभि) सब ओर से (ऊर्णुहि) ढकले ॥५०॥"
भावार्थ : टिप्पणी :५०−(इदम्) दृश्यमानम्। सर्वव्यापकं ब्रह्म (इत्) एव (वै) निश्चयेन (उ) च (न) निषेधे (अपरम्) अन्यत् किंचित् (दिवि)ज्ञानप्रकाशे (पश्यसि) अवलोकयसि (सूर्यम्) सर्वप्रेरकं परमात्मानम् (माता) जननी (पुत्रम्) (यथा) येन प्रकारेण (सिचा) षिच क्षरणे-क्विप्। वस्त्रेण। चेलाञ्चलेन (अभि) सर्वतः (एनम्) जीवम् (भूमे) भवन्ति लोका यस्यां सा भूमिः परमेश्वरः। हेसर्वाधार परमात्मन् (ऊर्णुहि) आच्छादय। सर्वथा रक्ष ॥