Atharvaveda / 18 / 2 / 53
अग्नी॑षोमा॒पथि॑कृता स्यो॒नं दे॒वेभ्यो॒ रत्नं॑ दधथु॒र्वि लो॒कम्। उप॒ प्रेष्य॑न्तंपू॒षणं॒ यो वहा॑त्यञ्जो॒यानैः॑ प॒थिभि॒स्तत्र॑ गच्छतम् ॥53॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 18 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 53
In English:
Seer : atharvaa | Devta : yama, mantrokt | Metre : paroShNik | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : agniiShomaapathikRRitaa syona.m devebhyo ratna.m dadhathurvi lokam. upa preShyanta.mpuuShaNa.m yo vahaatya~njoyaanaiH pathibhistatra gachChatam .53.
Component Words : agniiShomaa . pathi.akRRitaa . syonam . devebhyaH . ratnam . dadhathuH . vi . lokam . upa . pra . iiShyantam . puuShaNam . yaH . vahaati . a~njaH.ayaanaiH . pathi.abhiH . tatra . gachChatam .2.53.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : यम, मन्त्रोक्त | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : सत्पुरुषों के मार्ग पर चलने का उपदेश।
पदपाठ : अग्नी॑षोमा । पथि॑ऽकृता । स्यो॒नम् । दे॒वेभ्य॑: । रत्न॑म् । द॒ध॒थु॒: । वि । लो॒कम् । उप॑ । प्र । ईष्य॑न्तम् । पू॒षण॑म् । य: । वहा॑ति । अ॒ञ्ज॒:ऽयानै॑: । प॒थिऽभि॑: । तत्र॑ । ग॒च्छ॒त॒म् ॥२.५३॥
पदार्थ : (अग्नीषोमा) हेज्ञानवान् और ऐश्वर्यवान् ! [स्त्री-पुरुषो] (पथिकृता) मार्ग बनानेवाले तुमदोनों (देवेभ्यः) विद्वानों को (स्योनम्) सुख, (रत्नम्) रत्न और (लोकम्) स्थान (वि) विविध प्रकार (दधथुः) दो। (यः) जो [परमेश्वर] (अञ्जोयानैः) सीधे चलनेवाले (पथिभिः) मार्गों से [हम सबको] (वहाति) ले चलता है, (प्र ईष्यन्तम्) उस अच्छेप्रकार देखते हुए (पूषणम्) पोषक परमात्मा को (उप) प्राप्त होकर (तत्र) वहाँ [मार्गों में] (गच्छतम्) तुम दोनों चलो ॥५३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :५३−(अग्नीषोमा) अग गतौ-नि+षूप्रसवैश्वर्ययोः-मन्। ज्ञानैश्वर्यवन्तौ स्त्रीपुरुषौ (पथिकृता) मार्गकर्तारौ (स्योनम्) सुखम् (देवेभ्यः) विद्वद्भ्यः (रत्नम्) प्रशस्तं धनम् (दधथुः) लोडर्थेलिट्। धत्तम्। दत्तम् (वि) विविधम् (लोकम्) स्थानम् (उप) उपेत्य (प्र) प्रकर्षेण (ईष्यन्तम्) ईष गतिहिंसादर्शनेषु-शतृ। पश्यन्तम् (पूषणम्) तं पोषकं परमात्मानम् (यः) पूषा परमात्मा (वहाति) लडर्थे लेट्। वहति। नयति (अञ्जोयानैः) अञ्जसासरलभावेन गन्तृभिः (पथिभिः) मार्गैः (तत्र) तेषु मार्गेषु (गच्छतम्) ॥