Atharvaveda / 18 / 4 / 50
एयम॑ग॒न्दक्षि॑णाभद्र॒तो नो॑ अ॒नेन॑ द॒त्ता सु॒दुघा॑ वयो॒धाः। यौव॑ने जी॒वानु॑पपृञ्च॒ती ज॒रापि॒तृभ्य॑ उपसं॒परा॑णयादि॒मान् ॥50॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 18 | Sukta : 4 | Paryay : | Mantra No : 50
In English:
Seer : atharvaa | Devta : yama, mantrokt | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : eyamagandakShiNaabhadrato no anena dattaa sudughaa vayodhaaH. yauvane jiivaanupapRRi~nchatii jaraapitRRibhya upasa.mparaaNayaadimaan .50.
Component Words : aa . iyam . agan . dakShiNaa . bhadrataH . naH . anena . dattaa . su.adughaa . vayaH.adhaaH . yauvane . jiivaan . upa.apRRi~nchatii . jaraa . pitRRi.abhyaH . upa.asa.mparaanayaat . imaan .4.50.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : यम, मन्त्रोक्त | छन्द : जगती | स्वर :
विषय : पितरों और सन्तान के कर्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : आ । इ॒यम् । अ॒ग॒न् । दक्षि॑णा । भ॒द्र॒त: । न॒: । अ॒नेन॑ । द॒त्ता । सु॒ऽदुघा॑ । व॒य॒:ऽधा: । यौव॑ने । जी॒वान् । उ॒प॒ऽपृञ्च॑ती । ज॒रा । पि॒तृऽभ्य॑: । उ॒प॒ऽसंप॑रानयात् । इ॒मान् ॥४.५०॥
पदार्थ : (अनेन) इस [सुकर्म]करके (दत्ता) दी हुई, (सुदुघा) बड़ी दुधैल [गौ के समान] (वयोधाः) बल देनेवाली (इयम्) यह (दक्षिणा) दक्षिणा [प्रतिष्ठा] (भद्रतः) उत्तमता से (नः) हम को (आअगन्) प्राप्त हुई है। (यौवने) यौवन [बल की पूरी अवस्था] में (इमान्) इन (जीवान्) जीवते हुए पुरुषों को (उपपृञ्चती) मिलती हुई (जरा) बड़ाई (पितृभ्यः)पितरों के पास को (उपसंपराणयात्) प्रधानता से ठीक-ठीक ले चले ॥५०॥"
भावार्थ : टिप्पणी :५०−(इयम्) (आ अगन्) आगमत् (दक्षिणा) प्रतिष्ठा। गौरवम् (भद्रतः) कल्याणात् (नः) अस्मान् (अनेन) सुकर्मणा (दत्ता) (सुदुघा) बहुदोग्ध्री गौर्यथा (वयोधाः) बलदायिका (यौवने) पूर्णबलवत्त्वे (जीवान्) जीवनवतः पुरुषार्थिनः पुरुषान् (उपपृञ्चती)संयोजयन्ती (जरा) जरा स्तुतिर्जरतेः स्तुतिकर्मणः-निरु० १०।८। प्रशंसा (पितृभ्यः) तादर्थ्ये चतुर्थी। पालकेभ्यः (उपसंपराणयात्) उप+सम्+परा+नयात्।प्राधान्येन सम्यग् नयतु प्रापयतु (इमाम्) प्रसिद्धान् ॥