Atharvaveda / 20 / 59 / 3
उदिन्न्व॑स्य रिच्य॒तेंऽशो॒ धनं॒ न जि॒ग्युषः॑। य इन्द्रो॒ हरि॑वा॒न्न द॑भन्ति॒ तं रि॑पो॒ दक्षं॑ दधाति सो॒मिनि॑ ॥ 3॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 59 | Paryay : | Mantra No : 3
In English:
Seer : vasiShThaH | Devta : indraH | Metre : chatuShpadaa praajaapatyaa pa~NktiH | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : udinnvasya richyate.m.asho dhana.m na jigyuShaH. ya indro harivaanna dabhanti ta.m ripo dakSha.m dadhaati somini . 3.
Component Words : ut . it . nu . asya . richyate . a.mshaH . dhanam . na . jigyuShaH . yaH . indraH . hari.avaan . na . dabhanti . tam . ripaH . dakSham . dadhaati . somini .59.3.
In Hindi:
ऋषि : वसिष्ठः | देवता : इन्द्रः | छन्द : प्रगाथः | स्वर :
विषय : ३-४ राजा और प्रजा के कर्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : उत् । इत् । नु । अ॒स्य॒ । रि॒च्य॒ते॒ । अंश॑: । धन॑म् । न । जि॒ग्युष॑: ॥ य: । इन्द्र॑: । हरि॑ऽवान् । न । द॒भ॒न्ति॒ । तम् । रिप॑: । दक्ष॑म् । द॒धा॒ति॒ । सो॒मिनि॑ ॥५९.३॥
पदार्थ : (अस्य) उस [राजा] का (इत्) ही (अंशः) भाग (जिग्युषः) विजयी वीर के (धनं न) धन के समान (नु) शीघ्र (उत् रिच्यते) बढ़ता जाता है (यः) जो (हरिवान्) श्रेष्ठ मनुष्योंवाला (इन्द्रः) इन्द्र [बड़े ऐश्वर्यवाला राजा] (सोमिनि) तत्त्व रसवाले व्यवहार में (दक्षम्) बल को (दधाति) लगाता है, और (तम्) उस [राजा] को (रिपः) वैरी लोग (न) नहीं (दभन्ति) सताते हैं ॥३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :मन्त्र ३, ४ ऋग्वेद में है-७।३२।१२, १३ ॥ ३−(उत्) आधिक्ये (इत्) एव (नु) क्षिप्रम् (अस्य) राज्ञः (रिच्यते) अधिको भवति (अंशः) भागः (धनम्) (न) इव (जिग्युषः) जि जये-क्वसु। जयशीलस्य (यः) (इन्द्रः) परमैश्वर्यवान् राजा (हरिवान्) प्रशस्तमनुष्यैर्युक्तः (न) निषेधे (दभन्ति) हिंसन्ति (तम्) राजानम् (रिपः) रिपवः। शत्रवः (दक्षम्) बलम् (दधाति) धरति (सोमिनि) तत्त्वरसवति व्यवहारे ॥