Atharvaveda / 20 / 71 / 9
मत्स्वा॑ सुशिप्र म॒न्दिभि॒ स्तोमे॑भिर्विश्वचर्षणे। सचै॒षु सव॑ने॒ष्वा ॥ 9॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 71 | Paryay : | Mantra No : 9
In English:
Seer : madhuchChandaaH | Devta : indraH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : matsvaa sushipra mandibhi stomebhirvishvacharShaNe. sachaiShu savaneShvaa . 9.
Component Words : matsva . su.ashipra.N . mandi.abhiH . stomebhiH . vishva.acharShaNe . sachaa . eShu . savaneShu . aa .71.9.
In Hindi:
ऋषि : मधुच्छन्दाः | देवता : इन्द्रः | छन्द : गायत्री | स्वर :
विषय : मनुष्य के कर्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : मत्स्व॑ । सु॒ऽशि॒प्र॒ । म॒न्दिऽभि॑: । स्तोमे॑भि: । वि॒श्व॒ऽच॒र्ष॒णे॒ । सचा॑ । ए॒षु । सव॑नेषु । आ ॥७१.९॥
पदार्थ : (सुशिप्र) हे बड़े ज्ञानी ! (विश्वचर्षणे) हे सब गतिशील मनुष्यों के स्वामी ! [वा सबके देखनेवाले परमेश्वर] (मन्दिभिः) हर्ष देनेवाले (स्तोमेभिः) स्तुतियोग्य व्यवहारों के साथ (सचा) सदा मेल से (एषु) इन (सवनेषु) ऐश्वर्यवाले पदार्थों में (आ) अच्छे प्रकार (मत्स्व) आनन्दित कर ॥९॥"
भावार्थ : टिप्पणी :९−(मत्स्व) हर्षय (सुशिप्र) अ० २०।४।१। सृप्लृ गतौ-रक् सृशब्दस्य शिभावः। सृपः सर्पणादिदमपीतरत् सृपमेतस्मादेव सर्पिर्वा तैलं वा.......सुशिप्रमेतेन व्याख्यातम्-निरु० ६।१७। हे बहुज्ञानयुक्त [मन्दिभिः] म० ८। हर्षयितृभिः (स्तोमेभिः) स्तुत्यव्यवहारैः (विश्वचर्षणे) चर्षणयो मनुष्यनाम-निघ० २।३। सर्वे चरणशीला मनुष्या यस्य तत्सम्बुद्धौ। हे सर्वमनुष्यस्वामिन् ! हे सर्वदर्शक-निघ० ३।११। (सचा) समवायेन (एषु) प्रत्यक्षेषु (सवनेषु) ऐश्वर्ययुक्तेषु पदार्थेषु (आ) समन्तात् ॥