Atharvaveda / 20 / 91 / 8
ते स॒त्येन॒ मन॑सा॒ गोप॑तिं॒ गा इ॑या॒नास॑ इषणयन्त धी॒भिः। बृह॒स्पति॑र्मिथोअवद्यपेभि॒रुदु॒स्रिया॑ असृजत स्व॒युग्भिः॑ ॥ 8॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 91 | Paryay : | Mantra No : 8
In English:
Seer : ayaasyaH | Devta : bRRihaspatiH | Metre : saamnii triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : te satyena manasaa gopati.m gaa iyaanaasa iShaNayanta dhiibhiH. bRRihaspatirmithoavadyapebhirudusriyaa asRRijata svayugbhiH . 8.
Component Words : te . satyena . dhiibhiH . manasaa . go.apatim . gaaH . iyaanaasaH . iShaNayanta . dhiibhiH . bRRihaspatiH . mithaH.aavadyapebhiH . ut . usriyaaH . asRRijata . svayuk.abhiH .91.8.
In Hindi:
ऋषि : अयास्यः | देवता : बृहस्पतिः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : परमात्मा के गुणों का उपदेश।
पदपाठ : ते । स॒त्येन । धी॒भि: ॥ मनसा । गोऽपतिम् । गा: । इ॒या॒नास: । इ॒ष॒ण॒य॒न्त॒ । धी॒भि: ॥ बृह॒स्पति॑: । मि॒थ:ऽअवद्यपेभि: । उत् । उ॒स्रिया॑: । अ॒सृ॒ज॒त॒ । स्व॒युक्ऽभि॑: ॥९१.८॥
पदार्थ : (सत्येन) सच्चे (मनसा) मन से (धीभिः) कर्मों द्वारा (गाः) वेदवाणियों को (इयानासः) पा लेनेवाले (ते) उन [विद्वानों] ने (गोपतिम्) वेदवाणी के स्वामी [परमात्मा] को (इषणयन्त) खोजा है, [कि] (बृहस्पतिः) उस बृहस्पति [बड़े ब्रह्माण्डों के स्वामी परमात्मा] ने (उस्रियाः) निवास करनेवाली प्रजाओं को (मिथोअवद्यपेभिः) आपस में पाप से बचानेवाले (स्वयुग्भिः) आत्मा के साथी कर्मों से (उत्) उत्तम रीति पर (असृजत) सृजा है ॥८॥"
भावार्थ : टिप्पणी :८−(ते) विद्वांसः (सत्येन) यथार्थेन (मनसा) चित्तेन (गोपतिम्) वेदवाणीस्वामिनम् (गाः) वेदवाणीः (इयानासः) इण् गतौ-कानच्, असुक्, च। प्राप्तवन्तः (इषणयन्त) इषु इच्छायाम्-क्यु। तत् करोति तदाचष्टे। वा० पा० ३।१।२६। इषण्-णिच्, लङ्, अडभावः। इषणमिच्छां कृतवन्तः (धीभिः) कर्मभिः (बृहस्पतिः) बृहतां ब्रह्माण्डानां स्वामी (मिथोअवद्यपेभिः) पातेः कप्रत्ययः। मिथः परस्परम् अवद्याद् निन्द्यात् पापाद् रक्षकैः (उत्) उत्तमतया (उस्रियाः) अ० २०।१६।६। निवासशीलाः प्रजाः (असृजत) अजनयत् (स्वयुग्भिः) युजिर् योगे-क्विप्। स्वेन आत्मना सह युक्तैः कर्मभिः ॥