Donation Appeal Download Our App
Choose Mantra
Atharvaveda / 20 / 92 / 8

अपा॒दिन्द्रो॒ अपा॑द॒ग्निर्विश्वे॑ दे॒वा अ॑मत्सत। वरु॑ण॒ इदि॒ह क्ष॑य॒त्तमापो॑ अ॒भ्य᳡नूषत व॒त्सं सं॒शिश्व॑रीरिव ॥ 8॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 92 | Paryay : | Mantra No : 8

In Hindi:

ऋषि : प्रियमेधः | देवता : विश्वेदेवाः, वरुणः | छन्द : पङ्क्तिः | स्वर :

विषय : मन्त्र ४-२१ परमात्मा के गुणों का उपदेश।

पदपाठ : अपा॑त् । इन्द्र॑: । अपा॑त् । अ॒ग्नि: । विश्वे॑ । दे॒वा: । अ॒म॒त्स॒त॒ ॥ वरु॑ण: । इत् । इह । क्ष॒य॒त् । तम् । आप॑: । अ॒भि । अ॒नू॒ष॒त॒ । व॒त्सम् । सं॒शिश्व॑री:ऽइव ॥९२.८॥

पदार्थ : (इन्द्रः) इन्द्र [प्रतापी सूर्य] ने [पृथिवी आदि के जल को] (अपात्) पिया है, (अग्निः) अग्नि ने [काठ हव्य आदि के रस को] (अपात्) पिया है, [उस से] (विश्वे) सब (देवाः) व्यवहार करनेवाले प्राणी (अमत्सत) तृप्त हुए हैं। (इह) इस [सब कर्म] में (वरुणः) श्रेष्ठ परमात्मा (इत्) ही (क्षयत्) समर्थ हुआ है, (तम्) उस [परमात्मा] को (आपः) प्राप्त प्रजाओं ने (अभि) सब प्रकार (अनूषत) [प्रीति से] सराहा है, (इव) जैसे (संशिश्वरीः) मिलती हुई गौएँ (वत्सम्) बछड़े को [प्रीति करती हैं] ॥८॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :८−(अपात्) पा पाने-लुङ्। पीतवान् पृथिव्यादिजलम् (इन्द्रः) प्रतापी सूर्यः (अपात्) पीतवान् काष्ठहव्यादिरसम् (अग्निः) प्रसिद्धः (विश्वे) (देवाः) व्यवहारिणः प्राणिनः (अमत्सत) मदी हर्षे। तृप्ता अभवन् (वरुणः) श्रेष्ठः परमात्मा (इत्) एव (इह) अस्मिन् सर्वस्मिन् कर्मणि (क्षयत्) क्षि ऐश्वर्ये। समर्थोऽभवत् (तम्) वरुणम् (आपः) प्राप्ताः प्रजाः (अभि) (अनूषत) अ० २०।१७।१। अस्तुवन् (वत्सम्) गोशिशुम् (संशिश्वरीः) स्नामदिपद्यर्त्ति०। उ० ४।११३। सम्+शश प्लुतगतौ-वनिप्। अकारस्य इकारः। वनो र च। पा० ४।१।७। ङीब्रेफौ। संशिश्वर्यः संगच्छमाना गावः (इव) यथा ॥