Atharvaveda / 20 / 94 / 2
सु॒ष्ठामा॒ रथः॑ सु॒यमा॒ हरी॑ ते मि॒म्यक्ष॒ वज्रो॒ नृप॑ते॒ गभ॑स्तौ। शीभं॑ राजन्सु॒पथा या॑ह्य॒र्वाङ्वर्धा॑म ते प॒पुषो॒ वृष्ण्या॑नि ॥ 2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 94 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : kRRiShNaH | Devta : indraH | Metre : tripadaa nichRRidviShamaa gaayatrii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : suShThaamaa rathaH suyamaa harii te mimyakSha vajro nRRipate gabhastau. shiibha.m raajansupathaa yaahyarvaa~Nvardhaama te papuSho vRRiShNyaani . 2.
Component Words : su.asthaamaa . rathaH . su.ayamaa . harii iti . te . mimyakSha . vajraH . nRRi.apate . gabhastau . shiibham . raajan . su.apathaa . aa . yaahi . avaa~N . vardhaama . te . papuShaH . vRRiShNyaani .94.2.
In Hindi:
ऋषि : कृष्णः | देवता : इन्द्रः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : राजा और प्रजा के कर्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : सु॒ऽस्थामा॑ । रथ॑: । सु॒ऽयमा॑ । हरी॒ इति॑ । ते॒ । मि॒म्यक्ष॑ । वज्र॑: । नृ॒ऽप॒ते॒ । गभ॑स्तौ ॥ शीभ॑म् । रा॒ज॒न् । सु॒ऽपथा॑ । आ । या॒हि॒ । अ॒वाङ् । वर्धा॑म । ते॒ । प॒पुष॑: । वृष्ण्या॑नि ॥९४.२॥
पदार्थ : (नृपते) हे नरपति ! [मनुष्यों के स्वामी] (ते) तेरा (रथः) रथ (सुष्ठामा) दृढ़ बैठकोंवाला है, (हरी) दोनों घोड़े, (सुयमा) अच्छे साधे हुए हैं, (गभस्तौ) हाथ में (वज्रः) वज्र (मिम्यक्ष) प्राप्त हुआ है। (राजन्) हे राजन् ! (सुपथा) सुन्दर मार्ग से (शीभम्) शीघ्र (अर्वाङ्) सामने होकर (आ याहि) आ, (पपुषः ते) तुझ रक्षक के (वृष्ण्यानि) बलों को (वर्धाम) हम बढ़ावें ॥२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२−(सुष्ठामा) दृढावस्थानयुक्ताः (रथः) (सुयमा) सुयमौ। सुशिक्षितौ (हरी) अश्वौ (ते) तव (मिम्यक्ष) म्यक्षतिर्गतिकर्मा-निघ० २।१४, लिट्। प्राप्तौ बभूव (वज्रः) आयुधम् (नृपते) नृणां पालक राजन् (गभस्तौ) बाहौ। हस्ते (शीभम्) अथ० ३।१३।२। शीघ्रम् (राजन्) (सुपथा) शोभनेन मार्गेण (आ याहि) आगच्छ (अर्वाङ्) अभिमुखः सन् (वर्धाम) वर्धयाम (ते) तव (पपुषः) पा रक्षणे-क्वसु। रक्षकस्य (वृष्ण्यानि) बलानि ॥