Atharvaveda / 20 / 113 / 2
तं हि स्व॒राजं॑ वृष॒भं तमोज॑से धि॒षणे॑ निष्टत॒क्षतुः॑। उ॒तोप॒मानां॑ प्रथ॒मो नि षी॑दसि॒ सोम॑कामं॒ हि ते॒ मनः॑ ॥ 2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 113 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : bhargaH | Devta : indraH | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : ta.m hi svaraaja.m vRRiShabha.m tamojase dhiShaNe niShTatakShatuH. utopamaanaa.m prathamo ni Shiidasi somakaama.m hi te manaH . 2.
Component Words : tat . hi . sva.araajam . vRRiShabham . tam . ojase . dhiShaNe . iti . niH.atatakShatuH . uta . upa.amaanaam . prathamaH . ni . siidasa.Ni . soma.akaamam . hi . te . manaH .113.2.
In Hindi:
ऋषि : भर्गः | देवता : इन्द्रः | छन्द : प्रगाथः | स्वर :
विषय : राजा के धर्म का उपदेश।
पदपाठ : तत् । हि । स्व॒ऽराज॑म् । वृ॒ष॒भम् । तम् । ओज॑से । धि॒षणे॒ । इति॑ । नि॒:ऽत॒त॒क्षतु॑: ॥ उ॒त । उ॒प॒ऽमाना॑म् । प्र॒थ॒म: । नि । सी॒द॒सि॒ । सोम॑ऽकामम् । हि । ते॒ । मन॑: ॥११३.२॥
पदार्थ : (तम् हि) उस ही [तुझ] (स्वराजम्) स्वराजा को (तम्) उस ही [तुझ] (वृषभम्) बलवान् को (ओजसे) पराक्रम के लिये (धिषणे) दोनों सूर्य और भूमि ने (निष्टतक्षतुः) बना दिया है। (उत) और (उपमानाम्) समीपवालों का भी (प्रथमः) पहिला [मुख्य] होकर (नि षीदसि) तू बैठता है, (हि) क्योंकि (ते) तेरा (मनः) मन (सोमकामम्) ऐश्वर्य का चाहनेवाला है ॥२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२−(तम्) तादृशं त्वाम् (हि) एव (स्वराजम्) स्वयमेव राजानम् (वृषभम्) बलवन्तम् (तम्) (ओजसे) पराक्रमाय (धिषणे) अथ० २०।९४।८। सूर्यभूमिलोकौ (निष्टतक्षतुः) संचस्करतुः (उत) अपि च (उपमानाम्) समीपस्थानाम् (प्रथमः) मुख्यः (नि षीदसि) उपविशसि (सोमकामम्) ऐश्वर्यं कामयमानम् (हि) यस्मात् कारणात् (ते) तव (मनः) अन्तःकरणम् ॥