Atharvaveda / 20 / 137 / ०५
इन्दु॒रिन्द्रा॑य पवत॒ इति॑ दे॒वासो॑ अब्रुवन्। वा॒चस्पति॑र्मखस्यते॒ विश्व॒स्येशा॑न॒ ओज॑सा ॥ ०५॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 137 | Paryay : | Mantra No : ०५
In English:
Seer : yayaatiH | Devta : somaH pavamaanaH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : indurindraaya pavata iti devaaso abruvan. vaachaspatirmakhasyate vishvasyeshaana ojasaa . 05.
Component Words : induH . indraaya . pavate . iti . devaasaH . abruvan . vaachaH . patiH . makhasyate . vishvasya . iishaanaH . ojasaa .137.5.
In Hindi:
ऋषि : ययातिः | देवता : सोमः पवमानः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : राजा और प्रजा के कर्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : इन्दु॑: । इन्द्रा॑य । प॒व॒ते॒ । इति॑ । दे॒वास॑: । अ॒ब्रु॒व॒न् ॥ वा॒च: । पति॑: । म॒ख॒स्य॒ते॒ । विश्व॑स्य । ईशा॑न: । ओज॑सा ॥१३७.५॥
पदार्थ : (इन्दुः) सोम [तत्त्व रस] (इन्द्राय) इन्द्र [बड़े ऐश्वर्यवाले मनुष्य] के लिये (पवते) शुद्ध होता है, (वाचः पतिः) वेदवाणी का स्वामी [परमात्मा] (ओजसा) अपने सामर्थ्य से (विश्वस्य) सबका (ईशानः) राजा होकर (मखस्यते) पुरुषार्थ चाहता है−(इति) ऐसा (देवासः) विद्वानों ने (अब्रुवन्) कहा है ॥॥"
भावार्थ : टिप्पणी :−(इन्दुः) सोमः। तत्त्वरसः (इन्द्राय) परमैश्वर्यवते पुरुषाय (पवते) शुष्यति (इति) एवम् (देवासः) विद्वांसः (अब्रुवन्) अकथयन् (वाचः) वेदवाण्याः (पतिः) स्वामी परमात्मा (मखस्यते) मख गतौ, लालसायां सुगागमः। गतिं पुरुषार्थमिच्छति (विश्वस्य) सर्वस्य (ईशानः) राजा (ओजसा) सामर्थ्येन ॥