Rigveda / 10 / 136 / 5
वात॒स्याश्वो॑ वा॒योः सखाथो॑ दे॒वेषि॑तो॒ मुनि॑: । उ॒भौ स॑मु॒द्रावा क्षे॑ति॒ यश्च॒ पूर्व॑ उ॒ताप॑रः ॥
Veda : Rigveda | Mandal : 10 | Sukta : 136 | Mantra No : 5
In English:
Seer : munayo vaatarashanaaH | Devta : keshinaH | Metre : nichRRidanuShTup | Tone : gaandhaaraH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready
Verse : vaatasyaashvo vaayoH sakhaatho deveShito muniH . ubhau samudraavaa kSheti yashcha puurva utaaparaH .
Component Words : vaatasya . ashvaH . vaayoH . sakhaa . atho iti . deva.aiShitaH . muniH . ubhau . samudrau . aa . kSheti . yaH . cha . puurvaH . uta . aparaH . 10.136.5
In Hindi:
ऋषि : मुनयो वातरशनाः | देवता : केशिनः | छन्द : निचृदनुष्टुप् | स्वर : गान्धारः
विषय :
पदपाठ : वात॑स्य । अश्वः॑ । वा॒योः । सखा॑ । अथो॒ इति॑ । दे॒वऽइ॑षितः । मुनिः॑ । उ॒भौ । स॒मु॒द्रौ । आ । क्षे॒ति॒ । यः । च॒ । पूर्वः॑ । उ॒त । अप॑रः ॥ १०.१३६.५
पदार्थ : (वातस्य-अश्वः) वातसूत्र से गति करता हुआ (वायोः-सखा) विद्युत् के समान धर्मवाला प्रतापवान् (अथ-उ) और (देवेषितः-मुनिः) परमात्मदेव से प्रेरित मननीय सूर्य (उभौ समुद्रौ-आ क्षेति) दोनों अन्तरिक्षरूप आकाशों में भलीभाँति निवास करता है (यः पूर्वः-उत-अपरः-च) जो पूर्व दिशावाला और जो पश्चिम दिशावाला है ॥५॥
भावार्थ : सूर्य आकाश में वातसूत्र द्वारा गति करता है, विद्युत् के समान प्रतापवान् परमात्मा से प्रेरित हुआ पूर्व पश्चिम में वर्तमान होता है, उसे जानना उससे लाभ उठाना चाहिये ॥५॥
In Sanskrit:
ऋषि : मुनयो वातरशनाः | देवता : केशिनः | छन्द : निचृदनुष्टुप् | स्वर : गान्धारः
पदपाठ : वात॑स्य । अश्वः॑ । वा॒योः । सखा॑ । अथो॒ इति॑ । दे॒वऽइ॑षितः । मुनिः॑ । उ॒भौ । स॒मु॒द्रौ । आ । क्षे॒ति॒ । यः । च॒ । पूर्वः॑ । उ॒त । अप॑रः ॥ १०.१३६.५
भावार्थ :