Rigveda / 10 / 173 / 2
इ॒हैवैधि॒ माप॑ च्योष्ठा॒: पर्व॑त इ॒वावि॑चाचलिः । इन्द्र॑ इवे॒ह ध्रु॒वस्ति॑ष्ठे॒ह रा॒ष्ट्रमु॑ धारय ॥
Veda : Rigveda | Mandal : 10 | Sukta : 173 | Mantra No : 2
In English:
Seer : dhruvaH | Devta : raaj~naHstutiH | Metre : bhuriganuShTup | Tone : gaandhaaraH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready
Verse : ihaivaidhi maapa chyoShThaaH parvata ivaavichaachaliH . indra iveha dhruvastiShTheha raaShTramu dhaaraya .
Component Words : iha . eva . edhi . maa . apa . chyoShThaaH . parvataH.aiva . avi.achaachaliH . indra.aiva . iha . dhruvaH . tiShTha . iha . raaShTram . uu.N iti . dhaaraya . 10.173.2
In Hindi:
ऋषि : ध्रुवः | देवता : राज्ञःस्तुतिः | छन्द : भुरिगनुष्टुप् | स्वर : गान्धारः
विषय :
पदपाठ : इ॒ह । ए॒व । ए॒धि॒ । मा । अप॑ । च्यो॒ष्ठाः॒ । पर्व॑तःऽइव । अवि॑ऽचाचलिः । इन्द्र॑ऽइव । इ॒ह । ध्रु॒वः । ति॒ष्ठ॒ । इ॒ह । रा॒ष्ट्रम् । ऊँ॒ इति॑ । धा॒र॒य॒ ॥ १०.१७३.२
पदार्थ : (इह-एव) इस राष्ट्र में ही (एधि) स्वामी होकर हे राजन् ! वर्त्तमान हो (मा-अप च्योष्ठाः) तू राजपद से च्युत नहीं होगा (पर्वतः-इव) पर्वत के समान (अविचाचलिः) अत्यन्त अविचलित हो (इन्द्रः-इव) ऐश्वर्यवान् परमेश्वर के समान (इह ध्रुवः तिष्ठ) यहाँ-इस राष्ट्र में स्थिर रह (इह राष्ट्रम्-उ धारय) इस राजसूययज्ञ के अवसर पर प्रजाजनों के समक्ष राष्ट्र को धारण कर ॥२॥
भावार्थ : राजा को चाहिये कि वह राष्ट्र को दृढ़ता से सँभाले, पर्वत के समान दृढ़ अविचलित रहे, प्रजा का कल्याण सिद्ध करे ॥२॥
In Sanskrit:
ऋषि : ध्रुवः | देवता : राज्ञःस्तुतिः | छन्द : भुरिगनुष्टुप् | स्वर : गान्धारः
पदपाठ : इ॒ह । ए॒व । ए॒धि॒ । मा । अप॑ । च्यो॒ष्ठाः॒ । पर्व॑तःऽइव । अवि॑ऽचाचलिः । इन्द्र॑ऽइव । इ॒ह । ध्रु॒वः । ति॒ष्ठ॒ । इ॒ह । रा॒ष्ट्रम् । ऊँ॒ इति॑ । धा॒र॒य॒ ॥ १०.१७३.२
भावार्थ :