vedyog.net

In English:

Seer : kaNvo ghauraH | Devta : rudraH | Metre : paadanichRRidgaayatrii | Tone : ShaDjaH

Subject : English Translation Under Process

Verse : sha.m naH karatyarvate suga.m meShaaya meShye . nRRibhyo naaribhyo gave .

Component Words :
shan . naH . karati . arvate . su.agam . meShaaya . meShye . nRRi.abhyaH . naari.abhyaH . gave.

---

In Hindi:

ऋषि : कण्वो घौरः | देवता : रुद्रः | छन्द : पादनिचृद्गायत्री | स्वर : षड्जः

विषय : वह उसके लिये क्या करता है, इस विषय का उपदेश अगले मंत्र में किया है।

पदपाठ : शन् । नः॒ । क॒र॒ति॒ । अर्व॑ते । सु॒ऽगम् । मे॒षाय॑ । मे॒ष्ये॑ । नृऽभ्यः॑ । नारि॑ऽभ्यः । गवे॑॥

पदार्थ : जो रुद्रस्वामी (नः) हम लोगों की (अर्वते) अश्वजाती (मेषाय) मेषजाति (मेष्ये) भेड़ बकरी (नृभ्यः) मनुष्य जाति (नारिभ्यः) स्त्री जाती और (गवे) गो जाति के लिये (सुगम्) सुगम् (शम्) सुख को (करति) निरन्तर करै वही न्यायाधीश करना चाहिये ॥६॥

भावार्थ : मनुष्यों को अपने वा पराए पशु, मनुष्यों के लिये परमेश्वर की प्रार्थना, विद्वानों की सहायता, प्राणवायुओं से यथावत् उपयोग और अपना पुरुषार्थ करना चाहिये ॥६॥

---

In Sanskrit:

ऋषि : कण्वो घौरः | देवता : रुद्रः | छन्द : पादनिचृद्गायत्री | स्वर : षड्जः

विषय : (शम्) सुखम् (नः) अस्माकम् (करति) कुर्यात्। लेट् प्रयोगोऽयम्। (अर्वते) अश्वजातये। अर्वेत्यश्वना०। निघं० १।१४। (सुगम्) सुखं गम्यं यस्मिन्। अत्र बहुल#म् इति करणे डः। (मेषाय) मेषजातये (मेष्ये) तत्स्त्रियै। अत्र वाच्छंदसि सर्वे विधयो भवंति इत्यडाग*मो न भवति (नृभ्यः) मनुष्येभ्यः (नारिभ्यः) तत्स्त्रीभ्यः (गवे) गोजातये ॥६॥ #[ कृतो बहुलमित्यर्थः। सं०] *[‘आण्नद्याः’। अ० ७।३।११२, इत्यनेन सूत्रेण। सं०]

पदपाठ : शन् । नः॒ । क॒र॒ति॒ । अर्व॑ते । सु॒ऽगम् । मे॒षाय॑ । मे॒ष्ये॑ । नृऽभ्यः॑ । नारि॑ऽभ्यः । गवे॑॥

पदार्थ : यो रुद्रो नोऽस्माकमर्वते मेषाय मेष्ये नृभ्यो नारिभ्यो गवे सुगं शं सततं करति स एव सभाधीशः स्थापनीयः ॥६॥

अन्वय : स तस्मै किं करोतीत्युपदिश्यते।

भावार्थ : मनुष्यैः स्वस्य स्वकीयपरकीयानां मनुष्याणां पश्वादीनां च सुखाय परमेश्वरस्य प्रार्थना विदुषां सहायः प्राणानां यथावदुपयोगः पुरुषार्थश्च कर्त्तव्य इति ॥६॥