Samveda/173
भद्रंभद्रं न आ भरेषमूर्ज शतक्रतो। यदिन्द्र मृडयासि नः॥१७३
Veda : Samveda | Mantra No : 173
In English:
Seer : shrutakakShaH sukakSho vaa aa~NgirasaH | Devta : indraH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : bhadra.mbhadra.m na aa bhareShamuurja.m shatakrato . yadindra mRRiDayaasi naH.173
Component Words : bhadrambhadra.m.bhadram.bhadram . naH. aa. bhara . iSham . uurjam. shatakrato . shata. krato. yat . indra .mRRiDayaasi. naH ..
In Hindi:
ऋषि : श्रुतकक्षः सुकक्षो वा आङ्गिरसः | देवता : इन्द्रः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में इन्द्र से भद्र की प्रार्थना की गयी है।
पदपाठ : भद्रम्भद्रं।भद्रम्।भद्रम् । नः। आ। भर । इषम् । ऊर्जम्। शतक्रतो । शत। क्रतो। यत् । इन्द्र ।मृडयासि। नः ।९।
पदार्थ : हे (शतक्रतो) अनन्त शुभ कर्मों को करनेवाले प्रभु ! तुम (भद्रंभद्रम्) भद्र-भद्र (इषम्) अन्न, धन, विज्ञान आदि और (ऊर्जम्) बल, प्राण, रस आदि (नः) हमारे लिए (आ भर) लाओ। (यत्) क्योंकि, हे (इन्द्र) दयानिधि परमात्मन् ! आप (नः) हमें (मृडयासि) सदा सुखी ही करते हो ॥९॥
भावार्थ : मनुष्यों को भद्र-भद्र ही धन आदि का उपार्जन करके अपनी और दूसरों की उन्नति करनी चाहिए ॥९॥
In Sanskrit:
ऋषि : श्रुतकक्षः सुकक्षो वा आङ्गिरसः | देवता : इन्द्रः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथेन्द्रो भद्रं प्रार्थ्यते।
पदपाठ : भद्रम्भद्रं।भद्रम्।भद्रम् । नः। आ। भर । इषम् । ऊर्जम्। शतक्रतो । शत। क्रतो। यत् । इन्द्र ।मृडयासि। नः ।९।
पदार्थ : हे (शतक्रतो) असंख्यशुभकर्मणां कर्तः प्रभो ! त्वम् (भद्रंभद्रम्२) अतिशयेन कल्याणकरम् (इषम्३) अन्नधनविज्ञानादिकम्। इषम् इति अन्ननाम। निघं० २।७। इषु इच्छायाम्, इषु गतौ धातोः क्विप्। (ऊर्जम्) बलं, प्राणशक्तिम्, रसं च। ऊर्ज बलप्राणनयोः। ऊर्ग् रसः। श० १।५।४।२। (नः) अस्मभ्यम् (आ भर) आहर। अत्र 'हृग्रहोर्भश्छन्दसि' इति वार्तिकेन हस्य भत्वम्। (यत्) यस्मात्, हे (इन्द्र) दयानिधे परमात्मन् ! त्वम् (नः) अस्मान् (मृडयासि) सुखयसि। मृड सुखने तुदादौ पठितो वेदे चुरादिरपि प्रयुज्यते। लडर्थे लेटि आडागमः। 'मृडयतिरुपदयाकर्मा पूजाकर्मा वा' इति निरुक्तम् १०।१५ ॥९॥
भावार्थ : मनुष्यैर्भद्रं भद्रमेव धनादिकमुपार्ज्य सततं स्वेषां परेषां चोन्नतिर्विधेया ॥९॥
टिप्पणी:१. ऋ० ८।९३।२८, ऋषिः सुकक्षः।२. भद्रंभद्रम् अतिशयेन शोभनमित्यर्थः—इति वि०। भद्रंभद्रं सर्वं कल्याणं नः अस्मभ्यम् आभर इषं पुष्टिं ऊर्जं रसं च आभर—इति भ०।३. (इषम्) अन्नं विज्ञानं वा इति ऋ० ७।४८।४ भाष्ये, 'विज्ञानं धनं वा' इति च ऋ० ७।८।७ भाष्ये—द०।