Samveda/484
पवमानो अजीजनद्दिवश्चित्रं न तन्यतुम्। ज्योतिर्वैश्वानरं बृहत्॥४८४
Veda : Samveda | Mantra No : 484
In English:
Seer : ahamiiyuraa.mgirasaH | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : pavamaano ajiijanaddivashchitra.m na tanyatum . jyotirvaishvaanara.m bRRihat.484
Component Words : pavamaanaH. ajiijanat. divaH. chitra.m . na. tanyatum. jyotiH. vaishvaanaram.vaishva.naram. bRRihat..
In Hindi:
ऋषि : अहमीयुरांगिरसः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में सोम परमात्मा से प्राप्त ज्योति का वर्णन है।
पदपाठ : पवमानः। अजीजनत्। दिवः। चित्रं । न। तन्यतुम्। ज्योतिः। वैश्वानरम्।वैश्व।नरम्। बृहत्।८।
पदार्थ : (पवमानः) पवित्रतादायक सोम परमेश्वर (दिवः) आकाश की (चित्रम्) चित्र-विचित्र (तन्यतुं न) विद्युत् के समान (बृहत्) विस्तीर्ण (वैश्वानरम्) विश्व का नेतृत्व करनेवाली (ज्योतिः) दिव्य ज्योति को (अजीजनत्) उत्पन्न कर देता है ॥८॥इस मन्त्र में उपमालङ्कार है ॥८॥
भावार्थ : ईश्वर की आराधना से हृदय में विद्युत् के समान अद्भुत ज्योति परिस्फुरित हो जाती है, जिससे मनुष्य विवेकख्याति प्राप्त कर लेता है ॥८॥
In Sanskrit:
ऋषि : अहमीयुरांगिरसः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ सोमाख्यात् परमात्मनः प्राप्तं ज्योतिर्वर्णयति।
पदपाठ : पवमानः। अजीजनत्। दिवः। चित्रं । न। तन्यतुम्। ज्योतिः। वैश्वानरम्।वैश्व।नरम्। बृहत्।८।
पदार्थ : (पवमानः) पवित्रतादायकः सोमः परमेश्वरः (दिवः) आकाशस्य (चित्रम्) चित्ररूपम् (तन्यतुम् न) विद्युतमिव (बृहत्) विस्तीर्णम् (वैश्वानरम्) विश्वनेतृत्वकारि। यद् विश्वं नृणाति नयति तद् वैश्वानरम्। (ज्योतिः) दिव्यं तेजः (अजीजनत्) जनयति ॥८॥अत्रोपमालङ्कारः ॥८॥
भावार्थ : ईश्वराराधनेन हृदि विद्युदिव अद्भुतं ज्योतिः परिस्फुरति, येन विवेकख्यातिं लभते जनः ॥८॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।६१।१६। साम० ८८९।