Samveda/492
अपघ्नन्पवसे मृधः क्रतुवित्सोम मत्सरः। नुदस्वादेवयुं जनम्॥४९२
Veda : Samveda | Mantra No : 492
In English:
Seer : nidhruviH kaashyapaH | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : apaghnanpavase mRRidhaH kratuvitsoma matsaraH . nudasvaadevayu.m janam.492
Component Words : apaghnan.apa.ghnan. pavase. mRRidhaH. kratuvit.kratu.vit. soma. matsaraH. nudasva. adevayum.a.devayuma.janam. .
In Hindi:
ऋषि : निध्रुविः काश्यपः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में सोम परमात्मा से प्रार्थना की गयी है।
पदपाठ : अपघ्नन्।अप।घ्नन्। पवसे। मृधः। क्रतुवित्।क्रतु।वित्। सोम। मत्सरः। नुदस्व। अदेवयुम्।अ।देवयुम।जनम्। ६।
पदार्थ : हे (सोम) आनन्दरसागार परमेश्वर ! आप (मृधः) संग्रामकारी काम, क्रोध आदि रिपुओं को (अपघ्नन्) विनष्ट करते हुए (पवसे) हमें पवित्र करते हो। (क्रतुवित्) बुद्धि और कर्म दोनों प्राप्त करानेवाले, (मत्सरः) आनन्द-प्रदाता आप (अदेवयुम्) दिव्य गुणों की कामना न करनेवाले (जनम्) मनुष्य को (नुदस्व) दिव्य गुण प्राप्त करने के लिए प्रेरित करो ॥६॥
भावार्थ : आनन्द-रस के खजाने परमेश्वर की सत्प्रेरणा से अपावन भी पावन और अदिव्य भी दिव्यगुणी हो जाते हैं ॥६॥
In Sanskrit:
ऋषि : निध्रुविः काश्यपः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ सोमः परमात्मा प्रार्थ्यते।
पदपाठ : अपघ्नन्।अप।घ्नन्। पवसे। मृधः। क्रतुवित्।क्रतु।वित्। सोम। मत्सरः। नुदस्व। अदेवयुम्।अ।देवयुम।जनम्। ६।
पदार्थ : हे (सोम) आनन्दरसागार परमेश्वर ! त्वम् (मृधः) संग्रामकारिणः कामक्रोधादीन् रिपून् (अपघ्नन्) हिंसन् (पवसे) अस्मान् पुनासि। (क्रतुवित्) प्रज्ञाकर्मलम्भकः, (मत्सरः) आनन्दस्य वाहकः त्वम् (अदेवयुम्) देवान् दिव्यगुणान् आत्मनः कामयते इति देवयुः, न देवयुः अदेवयुः, तम् (जनम्) मनुष्यम् (नुदस्व) दिव्यगुणान् प्राप्तुं प्रेरय, तं देवयुं कुरु इत्यर्थः ॥६॥
भावार्थ : आनन्दरसनिधेः परमेश्वरस्य सत्प्रेरणया अपावना अपि पावनाः, अदिव्या अपि दिव्यगुणा भवन्ति ॥६॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।६३।२४, साम० १२३७।