Samveda/649
प्रभो जनस्य वृत्रहन् त्समर्येषु ब्रवावहै। शूरो योउ। गोषु गच्छति सखा सुशेवो अद्वयुः॥६४९
Veda : Samveda | Mantra No : 649
In English:
Seer : prajaapatiH | Devta : indraH | Metre : viraaT | Tone : gaandhaaraH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : prabho janasya vRRitrahantsamaryeShu bravaavahai . shuuro yo goShu gachChati sakhaa sushevo advayuH.649
Component Words : vashii. hi. shakraH. nuunam. ta.m. navyam. sanyase .prabho.pra.bho . janasya. vRRitrahan.vRRitra.hann. sam .aryeShu. bravaavahai. shuuraH. yaH. goShu. gachChati. sakhaa.sa.khaa. sushevaH.su.shevaH advayuH .a.dvayuH..
In Hindi:
ऋषि : प्रजापतिः | देवता : इन्द्रः | छन्द : विराट् | स्वर : गान्धारः
विषय : अगले मन्त्र में उपासक परमात्मा से संवाद कर रहा है।
पदपाठ : वशी। हि। शक्रः। नूनम्। तं। नव्यम्। सन्यसे ।प्रभो।प्र।भो । जनस्य। वृत्रहन्।वृत्र।हन्न्। सम् ।अर्येषु। ब्रवावहै। शूरः। यः। गोषु। गच्छति। सखा।स।खा। सुशेवः।सु।शेवः अद्वयुः ।अ।द्वयुः।१०।
पदार्थ : हे (प्रभो) जगदीश्वर ! हे (जनस्य) मुझ उपासक के (वृत्रहन्) पापहर्ता ! आओ, मैं और तुम (अर्येषु) प्राप्तव्य आध्यात्मिक ऐश्वर्यों के विषय में (सं ब्रवावहै) संवाद करें कि कौन-कौन-से ऐश्वर्य मुझे प्राप्त करने तथा तुम्हें देने हैं, (शूरः) विघ्नों के वध में शूर (यः) जो तुम (गोषु) स्तोताओं के हृदयों में (गच्छति) पहुँचते हो और जो तुम (सखा) स्तोताओं के सखा, (सुशेवः) उत्कृष्ट सुख के दाता तथा (अद्वयुः) सामने कुछ और पीछे कुछ इस प्रकार के दोहरे आचरण से रहित अर्थात् सदा हितकर ही होते हो ॥९॥
भावार्थ : उपासकों का हार्दिक प्रेम देखकर उनके साथ मानो संवाद करता हुआ परमेश्वर उनका सखा, विघ्नों को हरनेवाला तथा मोक्ष के आनन्द को देनेवाला हो जाता है ॥९॥
In Sanskrit:
ऋषि : प्रजापतिः | देवता : इन्द्रः | छन्द : विराट् | स्वर : गान्धारः
विषय : अथोपासकः परमात्मना संवादं कुरुते।
पदपाठ : वशी। हि। शक्रः। नूनम्। तं। नव्यम्। सन्यसे ।प्रभो।प्र।भो । जनस्य। वृत्रहन्।वृत्र।हन्न्। सम् ।अर्येषु। ब्रवावहै। शूरः। यः। गोषु। गच्छति। सखा।स।खा। सुशेवः।सु।शेवः अद्वयुः ।अ।द्वयुः।१०।
पदार्थ : हे (प्रभो) जगदीश्वर ! हे (जनस्य) उपासकस्य मम (वृत्रहन्) पापहन्तः ! आयाहि, अहं च त्वं च (अर्येषु१) प्राप्तव्येषु आध्यात्मिकेषु ऐश्वर्येषु, तानि विषयीकृत्य इति भावः, अत्र विषयसप्तमी, (सं ब्रवावहै) संवादं कुर्याव, कानि कानि ऐश्वर्याणि मया प्राप्तव्यानि त्वया च देयानि सन्तीति संलपेव, (शूरः) विघ्नानां वधे पराक्रमवान् (यः) यो भवान् (गोषु) स्तोतृषु, तेषां हृदयेषु (गच्छति) व्रजति, यश्च भवान् (सखा) स्तोतॄणां सुहृत्, (सुशेवः) उत्कृष्टसुखप्रदः, (अद्वयुः) प्रत्यक्षमन्यत् परोक्षमन्यद् इति द्विविधाचरणवर्जितः, सदा हितकर एव भवति।(गोषु) गौः स्तोतृनाम, निघं० ३।१६। (सुशेवः) शेवः सुखनाम, निघं० ३।६ ॥९॥
भावार्थ : उपासकानां हार्दिकं प्रेम दृष्ट्वा तैः संवादमिव कुर्वन् परमेश्वरः तेषां सखा, विघ्नहर्ता, मोक्षानन्दप्रदश्च जायते ॥९॥
टिप्पणी:१. अर्येषु प्राप्तव्येषु यज्ञादिषु कर्मसु—इति सा०। अत्र स्वामिवैश्यभिन्नेऽप्यर्थे गत्यर्थाद् ऋधातोः यत् प्रत्ययः।