Samveda/986
ता वासम्यगद्रुह्वाणेषमश्याम धाम च। वयं वां मित्रा स्याम॥९८६
Veda : Samveda | Mantra No : 986
In English:
Seer : uruchakriraatreyaH | Devta : mitraavaruNau | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : taa vaa.m samyagadruhvaaNeShamashyaama dhaama cha . vaya.m vaa.m mitraa syaama.986
Component Words : taa .vaam .samyak .adruhvaaNaa .a .druhvaaNaa .iSham .ashyaama. dhaam .cha .vayam. vaam. mitraa. mi .traa. syaam.
In Hindi:
ऋषि : उरुचक्रिरात्रेयः | देवता : मित्रावरुणौ | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में मित्र और वरुण से प्रार्थना की गयी है।
पदपाठ : ता ।वाम् ।सम्यक् ।अद्रुह्वाणा ।अ ।द्रुह्वाणा ।इषम् ।अश्याम। धाम् ।च ।वयम्। वाम्। मित्रा। मि ।त्रा। स्याम्॥
पदार्थ : हे (अद्रुह्वाणा) द्रोह न करनेवाले, मित्र-वरुण अर्थात् परमात्मा-जीवात्मा, राष्ट्रपति-प्रधानमन्त्री, अध्यापक-उपदेशक और प्राण-अपानो ! (ता वाम्) उन तुम दोनों की हम स्तुति करते हैं। तुम्हारी अनुकूलता से हम (इषम्) अन्न, रस, धन, विज्ञान आदि (धाम च) और तेज (सम्यक्) समुचित प्रकार से (अश्याम) प्राप्त करें। हे (मित्रा) सबके मित्रो ! (वयम्) हम स्तोता लोग (वाम्) तुम्हारे (स्याम) हो जाएँ ॥२॥
भावार्थ : परमात्मा-जीवात्मा, राष्ट्रपति-प्रधानमन्त्री, अध्यापक-उपदेशक और प्राण-अपान यथायोग्य उपयोग किये जाने पर महान् उपकार करते हैं ॥२॥
In Sanskrit:
ऋषि : उरुचक्रिरात्रेयः | देवता : मित्रावरुणौ | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ मित्रावरुणौ प्रार्थयते।
पदपाठ : ता ।वाम् ।सम्यक् ।अद्रुह्वाणा ।अ ।द्रुह्वाणा ।इषम् ।अश्याम। धाम् ।च ।वयम्। वाम्। मित्रा। मि ।त्रा। स्याम्॥
पदार्थ : हे (अद्रुह्वाणा) अद्रुह्यन्तौ मित्रावरुणौ परमात्मजीवात्मानौ राष्ट्रपतिप्रधानमन्त्रिणौ अध्यापकोपदेशकौ प्राणापानौ वा ! (ता वाम्) तौ युवाम्, वयं स्तुमः इति शेषः। युवयोः आनुकूल्येन वयम् (इषम्) अन्नरसधनविज्ञानादिकम् (धाम च) तेजश्च (सम्यक्) समुचितप्रकारेण (अश्याम) प्राप्नुयाम। हे (मित्रा) मित्रौ सर्वेषां सुहृद्भूतौ ! (वयम्) स्तोतारः (वाम्) युवयोः (स्याम) भवेम ॥२॥२
भावार्थ : परमात्मजीवात्मानौ राष्ट्रपतिप्रधानमन्त्रिणौ अध्यापकोपदेशकौ प्राणापानौ च यथायोग्यमुपयुक्तौ महान्तमुपकारं जनयतः ॥२॥
टिप्पणी:१. ऋ० ५।७०।२, ‘धाम च’ इत्यत्र ‘धाय॑से’, ‘वां मित्रा’ इत्यत्र च ‘ते रु॑द्रा’ इति पाठः।२. ऋग्भाष्ये दयानन्दर्षिर्मन्त्रमेतमध्यापकोपदेशकविषये व्याख्यातवान्।