Samveda/1043
गिरस्त इन्द ओजसा मर्मृज्यन्ते अपस्युवः। याभिर्मदाय शुम्भसे॥१०४३
Veda : Samveda | Mantra No : 1043
In English:
Seer : medhaatithiH kaaNvaH | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : girasta inda ojasaa marmRRijyante apasyuvaH . yaabhirmadaaya shumbhase.1043
Component Words : giraH .te .indo .ojasaa .marmRRijyante .apasyuvaH .yaabhiH .madaaya .shumbhase.
In Hindi:
ऋषि : मेधातिथिः काण्वः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में उपासक को सम्बोधन किया गया है।
पदपाठ : गिरः ।ते ।इन्दो ।ओजसा ।मर्मृज्यन्ते ।अपस्युवः ।याभिः ।मदाय ।शुम्भसे॥
पदार्थ : हे (इन्दो) परमेश्वर के उपासक मानव ! (ते) तेरी (अपस्युवः) कर्म की कामनावाली (गिरः) वाणियाँ तुझे (ओजसा) तेज से (मर्मृज्यन्ते) अधिकाधिक बार-बार अलङ्कृत करती हैं, (याभिः) जिनसे तू (मदाय) आनन्द-प्राप्ति के लिए (शुम्भसे) शोभित होता है ॥४॥
भावार्थ : वाणी कर्म के साथ ही मनुष्य का भूषण होती है, कर्म के बिना नहीं ॥७॥
In Sanskrit:
ऋषि : मेधातिथिः काण्वः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथोपासकः सम्बोध्यते।
पदपाठ : गिरः ।ते ।इन्दो ।ओजसा ।मर्मृज्यन्ते ।अपस्युवः ।याभिः ।मदाय ।शुम्भसे॥
पदार्थ : हे (इन्दो) परमेश्वरोपासक मानव ! (ते) तव (अपस्युवः) कर्मकामाः। [अपः कर्माणि आत्मनः कामयन्ते इति अपस्युवः। क्यचि उः प्रत्ययः।] (गिरः) वाचः, त्वाम् (ओजसा) तेजसा (मर्मृज्यन्ते) भृशं पुनः पुनः अलङ्कुर्वन्ति, (याभिः) गीर्भिः, त्वम् (मदाय) आनन्दाय (शुम्भसे) शोभसे ॥७॥
भावार्थ : वाक् कर्मणैव साकं मनुष्यस्य भूषणं भवति, न निष्क्रिया ॥७॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।२।७।