Samveda/1171
त्वा शुष्मिन्पुरुहूत वाजयन्तमुप ब्रुवे सहस्कृत। स नो रास्व सुवीर्यम् (ल)।। [धा. । उ नास्ति । स्व. ।]॥११७१
Veda : Samveda | Mantra No : 1171
In English:
Seer : nRRimedha aa~NgirasaH | Devta : indraH | Metre : pura uShNik | Tone : RRIShabhaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : tvaa.m shuShminpuruhuuta vaajayantamupa bruve sahaskRRita . sa no raasva suviiryam.1171
Component Words : tvaam .shuShmin. puruhuuta .puru. huuta .vaajayantam .upa .bruve .sahaskRRita .sahaH .kRRita .saH .naH .raasva .suviiryam .su .viiryam.
In Hindi:
ऋषि : नृमेध आङ्गिरसः | देवता : इन्द्रः | छन्द : पुर उष्णिक् | स्वर : ऋषभः
विषय : अगले मन्त्र में पुनः परमात्मा से प्रार्थना है।
पदपाठ : त्वाम् ।शुष्मिन्। पुरुहूत ।पुरु। हूत ।वाजयन्तम् ।उप ।ब्रुवे ।सहस्कृत ।सहः ।कृत ।सः ।नः ।रास्व ।सुवीर्यम् ।सु ।वीर्यम्॥
पदार्थ : हे (शुष्मिन्) बलवान् (पुरुहूत) बहुतों से पुकारे गये, (सहस्कृत) बलप्रदाता जगदीश्वर ! (वाजयन्तं त्वाम्) दूसरों को बल देना चाहनेवाले आपसे, मैं (उपब्रुवे) प्रार्थना करताहूँ। (सः) वह आप (नः) हमें (सुवीर्यम्) उत्कृष्ट वीरता से युक्त सन्तान (रास्व) दीजिए ॥३॥
भावार्थ : हम और हमारी सन्तानें बलवान् होकर, शत्रुओं को हराकर, अपना चक्रवर्ती राज्य संस्थापित करके धर्म से प्रजाओं का पालन करें ॥३॥
In Sanskrit:
ऋषि : नृमेध आङ्गिरसः | देवता : इन्द्रः | छन्द : पुर उष्णिक् | स्वर : ऋषभः
विषय : अथ पुनः परमात्मा प्रार्थ्यते।
पदपाठ : त्वाम् ।शुष्मिन्। पुरुहूत ।पुरु। हूत ।वाजयन्तम् ।उप ।ब्रुवे ।सहस्कृत ।सहः ।कृत ।सः ।नः ।रास्व ।सुवीर्यम् ।सु ।वीर्यम्॥
पदार्थ : हे (शुष्मिन्) बलवन्, (पुरुहूत) बहुभिः आहूत, (सहस्कृत) बलप्रद जगदीश्वर ! (वाजयन्तं त्वाम्) बलं परेषां कामयमानम् त्वाम्, अहम् (उपब्रुवे) प्रार्थये। (सः) असौ त्वम् (नः) अस्मभ्यम् (सुवीर्यम्) सुबलोपेतं सन्तानम् (रास्व) प्रयच्छ ॥३॥
भावार्थ : वयमस्माकं सन्तानाश्च बलवन्तो भूत्वा शत्रून् पराजित्य स्वकीयं चक्रवर्तिराज्यं संस्थाप्य धर्मेण प्रजाः पालयेमहि ॥३॥
टिप्पणी:१. ऋ० ८।९८।१२, अथ० २०।१०८।३, उभयत्र ‘सहस्कृत’ इत्यत्र ‘शतक्रतो’।